konukonu

Bütün konular

Menü
10. sınıf, Veriden OlasılığaMAT.10.7.2

Bayes teoremi

Bayes Teoremi

Kazanım: Bir olayın gerçekleşmesinin diğer bir olayın meydana gelmesine bağlı olduğu durumların olasılığını mevcut bilgiye/veriye dayalı tahmin edebilme.

Sorular ve çözümleri

Her sorunun altında adım adım çözüm var. Çoktan seçmelide doğru şık, çözümü açınca işaretlenir.

Zorluk
Cevap biçimi
Soru türü
Şekil
28 soru gösteriliyor
Soru 1SözelKısa cevap4 puanKolay, zorluk 3 / 10
Bir evdeki gaz sensörü için şu bilgiler veriliyor: Bir günde gaz kaçağı olma olasılık değeri 1100{\dfrac{1}{100}}'dir. Gaz kaçağı olduğu bilinen bir durumda sensörün alarm verme olasılık değeri 1920{\dfrac{19}{20}}'dur. Gaz kaçağı olmadığı bilinen bir durumda sensörün alarm verme olasılık değeri 150{\dfrac{1}{50}}'dir.Buna göre gaz kaçağı olduğu bilinen bir durumda sensörün alarm vermeme olasılık değerini bulunuz.
Çözümü göster

Cevap: 120\displaystyle \dfrac{1}{20}

  1. 1
    Soru, gaz kaçağı olduğu bilinen durumu soruyor. Bu durumda sensör ya alarm verir ya vermez.
  2. 2
    Alarm vermeme olasılık değeri 1−1920=120{1 - \dfrac{19}{20} = \dfrac{1}{20}} bulunur. Kaçak olasılığı ve kaçak yokken alarm olasılığı bu soruda kullanılmaz: 120{\dfrac{1}{20}}
Soru 2İşlemÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir e-posta hizmetine gelen e-postaların 15{\dfrac{1}{5}}'i istenmeyen e-postadır. Hizmetin filtresi, istenmeyen olduğu bilinen bir e-postayı 910{\dfrac{9}{10}} olasılıkla, istenmeyen olmadığı bilinen bir e-postayı ise 110{\dfrac{1}{10}} olasılıkla işaretler. Gelen e-postalardan biri rastgele seçiliyor.Seçilen e-postanın filtre tarafından işaretlendiği bilindiğine göre istenmeyen e-posta olma olasılık değeri kaçtır?
  1. A910\displaystyle \dfrac{9}{10}
  2. B913\displaystyle \dfrac{9}{13}
  3. C914\displaystyle \dfrac{9}{14}
  4. D1350\displaystyle \dfrac{13}{50}
  5. E950\displaystyle \dfrac{9}{50}
Çözümü göster

BDoğru cevap

  1. 1
    A{A}: e-postanın istenmeyen olması, B{B}: istenmeyen olmaması, T{T}: filtrenin işaretlemesi olsun. P(A)=15{P(A) = \dfrac{1}{5}}, P(B)=45{P(B) = \dfrac{4}{5}}, P(T∣A)=910{P(T \mid A) = \dfrac{9}{10}} ve P(T∣B)=110{P(T \mid B) = \dfrac{1}{10}} olur.
  2. 2
    İşaretlenen e-posta iki yoldan gelir: P(T)=P(A)⋅P(T∣A)+P(B)⋅P(T∣B)=950+450=1350P(T) = P(A) \cdot P(T \mid A) + P(B) \cdot P(T \mid B) = \dfrac{9}{50} + \dfrac{4}{50} = \dfrac{13}{50} olur.
  3. 3
    Bayes teoremiyle P(A∣T)=P(A)⋅P(T∣A)P(T)=950:1350=913P(A \mid T) = \dfrac{P(A) \cdot P(T \mid A)}{P(T)} = \dfrac{9}{50} : \dfrac{13}{50} = \dfrac{9}{13} bulunur.

Yanlış şıklar neden yanlış?

  • A)İstenmeyen e-postanın işaretlenme olasılığı yazılmış; koşulun yönü karıştırılmış.
  • C)Paydada normal e-postaların payı unutulmuş; 45⋅110{\dfrac{4}{5} \cdot \dfrac{1}{10}} yerine 110{\dfrac{1}{10}} alınmış.
  • D)Bir e-postanın işaretlenme olasılık değeri bulunmuş; oran kurulmamış.
  • E)İstenmeyen olup işaretlenme olasılık değeri bulunmuş; payda bölünmemiş.
Soru 3Yeni nesilKısa cevap6 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir seradaki bitkilerin bir kısmında bir kök hastalığı vardır. Tabloda "Pay" sütunu hastalıklı ve sağlıklı bitkilerin seradaki payını, "Leke olasılığı" sütunu ise o gruptan olduğu bilinen bir bitkide yaprak lekesi görülme olasılık değerini göstermektedir. Seradan bir bitki rastgele seçiliyor.Seçilen bitkide yaprak lekesi görüldüğü bilindiğine göre bitkinin hastalıklı olma olasılık değerini bulunuz.
Seradaki bitki gruplarının payı ve yaprak lekesi görülme olasılıkları Üç sütunlu tablo; sütunlar pay ve leke olasılığı. Hastalıklı: 1/10 ve 3/4. Sağlıklı: 9/10 ve 1/6. Bitki Pay Leke olasılığı Hastalıklı 1/10 3/4 Sağlıklı 9/10 1/6
Çözümü göster

Cevap: 13\displaystyle \dfrac{1}{3}

  1. 1
    H{H}: bitkinin hastalıklı, S{S}: sağlıklı olması, L{L}: yaprak lekesi görülmesi olsun. Tablodan P(H)=110{P(H) = \dfrac{1}{10}}, P(L∣H)=34{P(L \mid H) = \dfrac{3}{4}}, P(S)=910{P(S) = \dfrac{9}{10}} ve P(L∣S)=16{P(L \mid S) = \dfrac{1}{6}} okunur.
  2. 2
    P(L)=110⋅34+910⋅16=340+640=940P(L) = \dfrac{1}{10} \cdot \dfrac{3}{4} + \dfrac{9}{10} \cdot \dfrac{1}{6} = \dfrac{3}{40} + \dfrac{6}{40} = \dfrac{9}{40} olur.
  3. 3
    Bayes teoremiyle P(H∣L)=P(H)⋅P(L∣H)P(L)=340:940=13P(H \mid L) = \dfrac{P(H) \cdot P(L \mid H)}{P(L)} = \dfrac{3}{40} : \dfrac{9}{40} = \dfrac{1}{3}
Soru 4SözelÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir kasabada bir günün yağışlı geçme olasılık değeri 15{\dfrac{1}{5}}'dir. Yerel hava tahmini her akşam ya "yarın yağış var" ya da "yarın yağış yok" der. Yağışlı geçtiği bilinen bir günün önceki akşamında tahminin "yarın yağış var" deme olasılık değeri 78{\dfrac{7}{8}}, yağışsız geçtiği bilinen bir günün önceki akşamında ise 18{\dfrac{1}{8}}'dir.Bir akşam tahminin "yarın yağış yok" dediği bilindiğine göre ertesi günün yağışlı geçme olasılık değeri kaçtır?
  1. A18\displaystyle \dfrac{1}{8}
  2. B140\displaystyle \dfrac{1}{40}
  3. C711\displaystyle \dfrac{7}{11}
  4. D15\displaystyle \dfrac{1}{5}
  5. E129\displaystyle \dfrac{1}{29}
Çözümü göster

EDoğru cevap

  1. 1
    Y{Y}: günün yağışlı, K{K}: yağışsız geçmesi, N{N}: tahminin "yarın yağış yok" demesi olsun. Tahmin iki cevaptan birini verdiği için P(N∣Y)=1−78=18{P(N \mid Y) = 1 - \dfrac{7}{8} = \dfrac{1}{8}} ve P(N∣K)=1−18=78{P(N \mid K) = 1 - \dfrac{1}{8} = \dfrac{7}{8}} olur.
  2. 2
    P(N)=15⋅18+45⋅78=140+2840=2940P(N) = \dfrac{1}{5} \cdot \dfrac{1}{8} + \dfrac{4}{5} \cdot \dfrac{7}{8} = \dfrac{1}{40} + \dfrac{28}{40} = \dfrac{29}{40} olur.
  3. 3
    Bayes teoremiyle P(Y∣N)=P(Y)⋅P(N∣Y)P(N)=140:2940=129P(Y \mid N) = \dfrac{P(Y) \cdot P(N \mid Y)}{P(N)} = \dfrac{1}{40} : \dfrac{29}{40} = \dfrac{1}{29} bulunur.

Yanlış şıklar neden yanlış?

  • A)Yağışlı günde tahminin "yarın yağış yok" deme olasılığı yazılmış; koşulun yönü karıştırılmış.
  • B)Günün yağışlı olup tahminin "yağış yok" deme olasılık değeri bulunmuş; bölünmemiş.
  • C)Tahminin "yağış var" dediği durum hesaplanmış; verilen bilginin tersi kullanılmış.
  • D)Tahmin bilgisi yok sayılıp günün yağışlı olma olasılığı yazılmış.
Soru 5KavramÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir hayvan barınağına gelen köpeklerin 150{\dfrac{1}{50}}'inde bir deri paraziti bulunmaktadır. Barınak hızlı bir test kullanmaktadır: parazit taşıdığı bilinen bir köpekte testin pozitif sonuç verme olasılık değeri 910{\dfrac{9}{10}}, parazit taşımadığı bilinen bir köpekte 120{\dfrac{1}{20}}'dir. Barınağa gelen köpeklerden biri rastgele seçilip test ediliyor.I. Testi pozitif çıkan köpeğin parazit taşıma olasılık değeri 910{\dfrac{9}{10}}'dur.II. Testi pozitif çıkan köpeğin parazit taşımama olasılık değeri 12{\dfrac{1}{2}}'den büyüktür.III. Testi negatif çıkan köpeğin parazit taşıma olasılık değeri 150{\dfrac{1}{50}}'den küçüktür.Buna göre yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
  1. AYalnız I
  2. BYalnız II
  3. CI ve III
  4. DII ve III
  5. EI, II ve III
Çözümü göster

DDoğru cevap

  1. 1
    R{R}: köpeğin parazit taşıması, Q{Q}: taşımaması, T{T}: testin pozitif, N{N}: negatif çıkması olsun. P(T)=150⋅910+4950⋅120=181000+491000=671000P(T) = \dfrac{1}{50} \cdot \dfrac{9}{10} + \dfrac{49}{50} \cdot \dfrac{1}{20} = \dfrac{18}{1000} + \dfrac{49}{1000} = \dfrac{67}{1000} olur.
  2. 2
    Bayes teoremiyle P(R∣T)=P(R)⋅P(T∣R)P(T)=181000:671000=1867P(R \mid T) = \dfrac{P(R) \cdot P(T \mid R)}{P(T)} = \dfrac{18}{1000} : \dfrac{67}{1000} = \dfrac{18}{67} olur. 910{\dfrac{9}{10}} ise P(T∣R){P(T \mid R)} değeridir; I yanlıştır.
  3. 3
    P(Q∣T)=1−1867=4967{P(Q \mid T) = 1 - \dfrac{18}{67} = \dfrac{49}{67}} ve 4967>12{\dfrac{49}{67} > \dfrac{1}{2}} olduğundan II doğrudur.
  4. 4
    P(N)=1−671000=9331000{P(N) = 1 - \dfrac{67}{1000} = \dfrac{933}{1000}} ve P(R)⋅P(N∣R)=150⋅110=21000{P(R) \cdot P(N \mid R) = \dfrac{1}{50} \cdot \dfrac{1}{10} = \dfrac{2}{1000}} olur. P(R∣N)=2933<150{P(R \mid N) = \dfrac{2}{933} < \dfrac{1}{50}} olduğundan III doğrudur.
  5. 5
    Buna göre II ve III doğrudur: II ve III

Yanlış şıklar neden yanlış?

  • A)Parazitli köpekte testin pozitif çıkma olasılığı, pozitif çıkan köpeğin parazitli olma olasılığı sanılmış.
  • B)II doğru bulunmuş ama negatif sonucun olasılığı başlangıçtaki değerin altına düşürdüğü görülmemiş.
  • C)I'de koşulun yönü karıştırılmış; II gözden kaçmış.
  • E)I ile II birlikte doğru olamaz; ikisi aynı köpek için toplamı 1{1}'i aşan iki olasılık verir.
Soru 6SözelAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Bir arıcılık kooperatifinin kovanlarının 110{\dfrac{1}{10}}'inde bir arı hastalığı vardır. Kooperatif hızlı bir test kullanmaktadır: hastalıklı olduğu bilinen bir kovanda testin pozitif sonuç verme olasılık değeri 45{\dfrac{4}{5}}, sağlıklı olduğu bilinen bir kovanda 120{\dfrac{1}{20}}'dir. Kovanlardan biri rastgele seçilip test ediliyor.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    Kooperatifte 1000{1000} kovan olduğunu düşününüz. Hem hastalıklı olup hem testi pozitif çıkması beklenen kovan sayısını ve sağlıklı olup testi pozitif çıkması beklenen kovan sayısını bulunuz.(4 puan)
  2. b)
    Testi pozitif çıkan bir kovanın hastalıklı olma olasılık değerini hem (a) maddesindeki sayılarla hem de Bayes teoremiyle bulunuz.(4 puan)
  3. c)
    Kooperatif üyesi Selim "Test hastalıklı kovanların 45{\dfrac{4}{5}}'ünde pozitif çıkıyor; o hâlde testi pozitif çıkan bir kovanın hastalıklı olma olasılık değeri de 45{\dfrac{4}{5}}'tür." diyor. Selim'in iddiasını değerlendiriniz.(5 puan)
  4. ç)
    Kooperatif, testi pozitif çıkan bir kovanın hastalıklı olma olasılık değerinin en az 45{\dfrac{4}{5}} olmasını istiyor. Hastalıklı kovanlar için verilen 45{\dfrac{4}{5}} değeri değişmezse, sağlıklı olduğu bilinen bir kovanda testin pozitif sonuç verme olasılık değeri en çok kaç olmalıdır?(7 puan)
Çözümü göster
Soru 7İşlemÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 7 / 10
Bir kırtasiye defterlerini üç tedarikçiden almaktadır. Kırtasiyeden rastgele seçilen bir defterin A tedarikçisinden gelme olasılık değeri 12{\dfrac{1}{2}}, B tedarikçisinden gelme olasılık değeri 310{\dfrac{3}{10}}, C tedarikçisinden gelme olasılık değeri 15{\dfrac{1}{5}}'dir. A'dan geldiği bilinen bir defterin kusurlu olma olasılık değeri 150{\dfrac{1}{50}}, B'den geldiği bilinen bir defterinki 3100{\dfrac{3}{100}}, C'den geldiği bilinen bir defterinki 120{\dfrac{1}{20}}'dir.Rastgele seçilen bir defterin kusurlu olduğu bilindiğine göre B tedarikçisinden gelmiş olma olasılık değeri kaçtır?
  1. A13\displaystyle \dfrac{1}{3}
  2. B3100\displaystyle \dfrac{3}{100}
  3. C929\displaystyle \dfrac{9}{29}
  4. D310\displaystyle \dfrac{3}{10}
  5. E1029\displaystyle \dfrac{10}{29}
Çözümü göster
Soru 8SözelÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir fabrikada üretilen telefonların 35{\dfrac{3}{5}}'ü X modeli, kalanı Y modelidir. Üretilen bütün telefonların 12{\dfrac{1}{2}}'i mavi renklidir. X modeli olduğu bilinen bir telefonun mavi olma olasılık değeri 25{\dfrac{2}{5}}'dir. Üretilen telefonlardan biri rastgele seçiliyor.Seçilen telefonun mavi olduğu bilindiğine göre Y modeli olma olasılık değeri kaçtır?
  1. A1325\displaystyle \dfrac{13}{25}
  2. B1320\displaystyle \dfrac{13}{20}
  3. C25\displaystyle \dfrac{2}{5}
  4. D1225\displaystyle \dfrac{12}{25}
  5. E1350\displaystyle \dfrac{13}{50}
Çözümü göster
Soru 9Yeni nesilÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir öğrenci okula her sabah A, B ya da C otobüs hatlarından biriyle gitmektedir. Tabloda "Kullanma" sütunu öğrencinin bir sabah o hattı kullanma olasılık değerini, "Gecikme" sütunu ise o hatla gittiği bilinen bir sabah okula geç kalma olasılık değerini göstermektedir.Öğrencinin bir sabah okula geç kaldığı bilindiğine göre, o sabah hangi hattı kullanmış olması en olasıdır ve bu olasılık değeri kaçtır?
Otobüs hatlarının kullanılma ve geç kalma olasılıkları Üç sütunlu tablo; sütunlar kullanma ve gecikme. A: 1/2 ve 1/10. B: 3/10 ve 1/5. C: 1/5 ve 2/5. Hat Kullanma Gecikme A 1/2 1/10 B 3/10 1/5 C 1/5 2/5
  1. AA hattı, 12\displaystyle \text{A hattı, }\dfrac{1}{2}
  2. BB hattı, 619\displaystyle \text{B hattı, }\dfrac{6}{19}
  3. CC hattı, 25\displaystyle \text{C hattı, }\dfrac{2}{5}
  4. DC hattı, 225\displaystyle \text{C hattı, }\dfrac{2}{25}
  5. EC hattı, 819\displaystyle \text{C hattı, }\dfrac{8}{19}
Çözümü göster
Soru 10İşlemÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir atölyede parçaların 25{\dfrac{2}{5}}'si A makinesinde, kalanı B makinesinde üretilmektedir. A makinesinde üretildiği bilinen bir parçanın hatalı olma olasılık değeri 120{\dfrac{1}{20}}, B makinesinde üretildiği bilinen bir parçanınki 110{\dfrac{1}{10}}'dir. Parçalardan biri rastgele seçiliyor.Seçilen parçanın hatalı olmadığı bilindiğine göre A makinesinde üretilmiş olma olasılık değeri kaçtır?
  1. A14\displaystyle \dfrac{1}{4}
  2. B25\displaystyle \dfrac{2}{5}
  3. C1950\displaystyle \dfrac{19}{50}
  4. D1946\displaystyle \dfrac{19}{46}
  5. E1920\displaystyle \dfrac{19}{20}
Çözümü göster
Soru 11SözelKısa cevap8 puanZor, zorluk 7 / 10
Bir fırında ekmeklerin 12{\dfrac{1}{2}}'i sabah, 310{\dfrac{3}{10}}'ü öğle, 15{\dfrac{1}{5}}'i akşam vardiyasında pişirilmektedir. Sabah vardiyasında pişirildiği bilinen bir ekmeğin yanık olma olasılık değeri 150{\dfrac{1}{50}}, öğle vardiyasında pişirildiği bilinen bir ekmeğinki 125{\dfrac{1}{25}}'dir. Akşam vardiyası için bu olasılık kayıtlarda yoktur; ancak fırının ekmeklerinden rastgele seçilen bir ekmeğin yanık olma olasılık değeri 3100{\dfrac{3}{100}}'tür.Fırının ekmeklerinden biri rastgele seçiliyor. Seçilen ekmeğin yanık olduğu bilindiğine göre akşam vardiyasında pişirilmiş olma olasılık değerini bulunuz.
Çözümü göster
Soru 12Yeni nesilAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 10 / 10
Bir çağrı merkezine gelen çağrılar I, II ve III numaralı üç bölgeden gelmektedir. Şekildeki dal olasılıklı ağaçta ilk dallar rastgele seçilen bir çağrının o bölgeden gelme olasılık değerini, ikinci dallar ise o bölgeden geldiği bilinen bir çağrının şikâyet (Ş) ya da başka bir konu (D) olma olasılık değerini göstermektedir.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Çağrının geldiği bölge ve çağrı türünün dal olasılıklı ağacı Dal olasılıklı ağaç: Çağrı düğümünden I, II ve III dallarına 1/2, 1/3 ve 1/6. I'den Ş dalına 1/10, D dalına 9/10; II'den Ş dalına 1/4, D dalına 3/4; III'ten Ş dalına 2/5, D dalına 3/5. Ş D I 1/10 9/10 Ş D II 1/4 3/4 Ş D III 2/5 3/5 Çağrı 1/2 1/3 1/6
  1. a)
    Rastgele seçilen bir çağrının şikâyet olma olasılık değerini bulunuz.(4 puan)
  2. b)
    Bir çağrının şikâyet olduğu bilindiğine göre III. bölgeden gelmiş olma olasılık değerini bulunuz.(4 puan)
  3. c)
    Merkez müdürü "Şikâyet olasılığı en yüksek bölge III. bölgedir; demek ki şikâyetlerin en büyük kaynağı da III. bölgedir." diyor. Müdürün iddiasını, şikâyet olduğu bilinen bir çağrının üç bölgeden gelme olasılık değerleriyle değerlendiriniz.(6 puan)
  4. ç)
    Öteki olasılıklar değişmezken III. bölgeden geldiği bilinen bir çağrının şikâyet olma olasılık değeri x{x} olsun. Şikâyet olduğu bilinen bir çağrının en olası kaynağının III. bölge olması için x{x} hangi koşulu sağlamalıdır?(6 puan)
Çözümü göster
Soru 13İşlemÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir fabrikada üretilen metal parçaların 110{\dfrac{1}{10}}'inde gözle görülmeyen bir çatlak vardır. Parçalar bir cihazla iki kez ölçülür. Çatlak olduğu bilinen bir parçada bir ölçümün uyarı verme olasılık değeri 45{\dfrac{4}{5}}, çatlak olmadığı bilinen bir parçada 15{\dfrac{1}{5}}'dir. Parçanın çatlak olup olmadığı bilindiğinde iki ölçümün sonucu birbirini etkilemez. Parçalardan biri rastgele seçilip iki kez ölçülüyor.İki ölçümün de uyarı verdiği bilindiğine göre parçanın çatlak olma olasılık değeri kaçtır?
  1. A413\displaystyle \dfrac{4}{13}
  2. B1625\displaystyle \dfrac{16}{25}
  3. C1661\displaystyle \dfrac{16}{61}
  4. D8125\displaystyle \dfrac{8}{125}
  5. E45\displaystyle \dfrac{4}{5}
Çözümü göster
Soru 14SözelKısa cevap6 puanOrta, zorluk 5 / 10
Deniz evden çıkarken anahtarını bulamıyor. Anahtarın çantasında olma olasılık değerini 14{\dfrac{1}{4}} olarak düşünüyor. Anahtar çantadaysa çantayı bir kez hızlıca aramak onu 23{\dfrac{2}{3}} olasılıkla bulur; anahtar çantada değilse arama onu bulamaz. Deniz çantayı bir kez hızlıca aradı ve anahtarı bulamadı.Buna göre anahtarın çantada olma olasılık değerini bulunuz.
Çözümü göster
Soru 15KavramÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir sağlık taramasına katılan kişilerden rastgele seçilen birinin taranan hastalığa sahip olma olasılık değeri 120{\dfrac{1}{20}}'dir. Hasta olduğu bilinen bir kişide testin pozitif sonuç verme olasılık değeri 45{\dfrac{4}{5}}, hasta olmadığı bilinen bir kişide 110{\dfrac{1}{10}}'dir. Bu durumda testi pozitif çıkan bir kişinin hasta olma olasılık değeri 827{\dfrac{8}{27}}'dir. Tarama ekibi aşağıdaki değişikliklerden yalnız birini yapabilecektir; öteki bilgiler değişmeyecektir.I. Hasta kişide testin pozitif sonuç verme olasılık değerini 910{\dfrac{9}{10}}'a çıkarmak.II. Hasta kişide testin pozitif sonuç verme olasılık değerini 1{1}'e çıkarmak.III. Hasta olmayan kişide testin pozitif sonuç verme olasılık değerini 115{\dfrac{1}{15}}'e indirmek.IV. Hasta olmayan kişide testin pozitif sonuç verme olasılık değerini 120{\dfrac{1}{20}}'e indirmek.V. Testi yalnız belirtisi olan kişilere uygulamak; bu kişilerden rastgele seçilen birinin hasta olma olasılık değeri 110{\dfrac{1}{10}}'dir.Buna göre hangi değişiklik, testi pozitif çıkan bir kişinin hasta olma olasılık değerini en çok artırır?
  1. AI\displaystyle \text{I}
  2. BII\displaystyle \text{II}
  3. CIII\displaystyle \text{III}
  4. DIV\displaystyle \text{IV}
  5. EV\displaystyle \text{V}
Çözümü göster
Soru 16Yeni nesilKısa cevap6 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir okul servisinin bir sabah geç kalıp kalmaması havaya bağlıdır. Şekildeki dal olasılıklı ağaçta ilk dallar bir sabahın yağışlı ya da yağışsız olma olasılık değerini, ikinci dallar ise o sabahın havası bilindiğinde servisin geç kalma (G) ya da zamanında gelme (Z) olasılık değerini göstermektedir.Bir sabah servisin geç kaldığı bilindiğine göre o sabahın yağışlı olma olasılık değerini bulunuz.
Hava durumu ve servisin geç kalmasının dal olasılıklı ağacı Dal olasılıklı ağaç: Hava düğümünden Yağışlı dalına 1/4, Yağışsız dalına 3/4. Yağışlı'dan G dalına 3/5, Z dalına 2/5; Yağışsız'dan G dalına 1/5, Z dalına 4/5. G Z Yağışlı 3/5 2/5 G Z Yağışsız 1/5 4/5 Hava 1/4 3/4
Çözümü göster
Soru 17KavramAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Bir su deposundaki suyun kirli olma olasılık değeri 18{\dfrac{1}{8}}'dir. Su bir test kitiyle sınanmaktadır: kirli olduğu bilinen bir suda kitin pozitif sonuç verme olasılık değeri 45{\dfrac{4}{5}}, temiz olduğu bilinen bir suda 15{\dfrac{1}{5}}'dir. Suyun kirli olup olmadığı bilindiğinde iki kitin sonucu birbirini etkilemez. Depodan alınan örnek önce bir kitle, sonra ikinci bir kitle sınanıyor.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    Birinci kitin pozitif sonuç verdiği bilindiğine göre suyun kirli olma olasılık değerini bulunuz.(5 puan)
  2. b)
    Birinci kit pozitif sonuç verdikten sonra ikinci kit negatif sonuç verirse suyun kirli olma olasılık değeri kaç olur? (a) maddesinde bulduğunuz değeri, ikinci kitten önce suyun kirli olma olasılık değeri olarak kullanınız.(7 puan)
  3. c)
    (b) maddesinde bulduğunuz değeri suyun başlangıçtaki kirli olma olasılık değeriyle karşılaştırıp nedenini açıklayınız. Kirli suda kitin pozitif sonuç verme olasılığı 34{\dfrac{3}{4}}, temiz suda 18{\dfrac{1}{8}} olsaydı aynı iki sonuçtan sonra suyun kirli olma olasılık değeri kaç olurdu?(8 puan)
Çözümü göster
Soru 18SözelAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 10 / 10
Bir kimya deposunda bir gece içinde sızıntı olma olasılık değeri 110{\dfrac{1}{10}}'dir. Depoya iki özdeş sensör yerleştirilmiştir. Sızıntı olduğu bilinen bir gecede bir sensörün uyarı verme olasılık değeri 45{\dfrac{4}{5}}, sızıntı olmadığı bilinen bir gecede 110{\dfrac{1}{10}}'dir. Sızıntının olup olmadığı bilindiğinde iki sensörün sonucu birbirini etkilemez. Depo sorumlusu iki alarm kuralından birini seçecektir.Birinci kural: İki sensör de uyarı verirse alarm çalar.İkinci kural: Sensörlerden en az biri uyarı verirse alarm çalar.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    Tek bir sensör kullanılsaydı, sensörün uyarı verdiği bilinen bir gecede sızıntı olma olasılık değeri kaç olurdu?(4 puan)
  2. b)
    Birinci kuralla alarmın çaldığı bilinen bir gecede sızıntı olma olasılık değerini bulunuz.(5 puan)
  3. c)
    İkinci kuralla alarmın çaldığı bilinen bir gecede sızıntı olma olasılık değerini bulunuz.(5 puan)
  4. ç)
    Sorumlu "Birinci kuralda çalan alarmın doğru çıkma olasılığı daha büyük; o hâlde birinci kural her bakımdan daha iyidir." diyor. İki kural için sızıntı olduğu bilinen bir gecede alarmın çalmama olasılık değerini de bularak bu iddiayı değerlendiriniz.(6 puan)
Çözümü göster
Soru 19SözelKısa cevap4 puanKolay, zorluk 3 / 10
Bir kargo merkezine bir günde 2000 paket gelmektedir. Rastgele seçilen bir paketin hasarlı olma olasılık değeri 150{\dfrac{1}{50}}'dir. Hasarlı olduğu bilinen bir pakette tarayıcının uyarı verme olasılık değeri 910{\dfrac{9}{10}}, hasarsız olduğu bilinen bir pakette 120{\dfrac{1}{20}}'dir.Buna göre bir günde gelen paketlerden hem hasarlı olup hem de tarayıcının uyarı verdiği beklenen paket sayısını bulunuz.
Çözümü göster
Soru 20SözelÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir havalimanında bagajların 1100{\dfrac{1}{100}}'inde yasaklı bir madde bulunmaktadır. Yasaklı madde bulunduğu bilinen bir bagajda tarayıcının uyarı verme olasılık değeri 910{\dfrac{9}{10}}, bulunmadığı bilinen bir bagajda 110{\dfrac{1}{10}}'dir. Görevli Ece "Tarayıcı on bagajın dokuzunda doğru sonuç veriyor; o hâlde uyarı veren bir bagajda yasaklı madde bulunma olasılığı da 910{\dfrac{9}{10}}'dur." diyor. Bagajlardan biri rastgele seçilip taranıyor.Tarayıcının uyarı verdiği bilindiğine göre bagajda yasaklı madde bulunma olasılık değeri kaçtır?
  1. A910\displaystyle \dfrac{9}{10}
  2. B1100\displaystyle \dfrac{1}{100}
  3. C112\displaystyle \dfrac{1}{12}
  4. D91000\displaystyle \dfrac{9}{1000}
  5. E27250\displaystyle \dfrac{27}{250}
Çözümü göster
Soru 21SözelÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir fidanlıkta fidanlar bir kök hastalığı için hızlı bir testle sınanmaktadır. Hastalıklı olduğu bilinen bir fidanda testin pozitif sonuç verme olasılık değeri 910{\dfrac{9}{10}}, sağlıklı olduğu bilinen bir fidanda 110{\dfrac{1}{10}}'dir. Hastalıklı fidanların oranı bilinmemektedir; ancak bir partiden rastgele seçilen bir fidanın testinin pozitif çıkma olasılık değeri 13100{\dfrac{13}{100}} olarak ölçülmüştür.Bu partiden rastgele seçilen bir fidanın testinin pozitif çıktığı bilindiğine göre fidanın hastalıklı olma olasılık değeri kaçtır?
  1. A27104\displaystyle \dfrac{27}{104}
  2. B910\displaystyle \dfrac{9}{10}
  3. C313\displaystyle \dfrac{3}{13}
  4. D380\displaystyle \dfrac{3}{80}
  5. E13100\displaystyle \dfrac{13}{100}
Çözümü göster
Soru 22KavramÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir bankadaki para sayma makinesi sahte banknotları algılamaktadır. Sahte olduğu bilinen bir banknotta makinenin uyarı verme olasılık değeri 910{\dfrac{9}{10}}, gerçek olduğu bilinen bir banknotta 120{\dfrac{1}{20}}'dir. Bir dönem makineye gelen banknotlardan rastgele seçilen birinin sahte olma olasılık değeri 140{\dfrac{1}{40}}'dir. Sonraki dönemde bu olasılık değeri 120{\dfrac{1}{20}}'e çıkıyor; makinenin uyarı olasılıkları değişmiyor.I. Makinenin uyarı verdiği bilinen bir banknotun sahte olma olasılık değeri artar.II. Makinenin uyarı verdiği bilinen bir banknotun sahte olma olasılık değeri iki katına çıkar.III. Sahte olduğu bilinen bir banknotta makinenin uyarı verme olasılık değeri değişmez.Buna göre sonraki dönem için yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
  1. AYalnız I
  2. BYalnız III
  3. CI ve III
  4. DI ve II
  5. EI, II ve III
Çözümü göster
Soru 23SözelAçık uçlu15 puanZor, zorluk 7 / 10
Bir hastalık için geliştirilen bir testte hasta olduğu bilinen bir kişide pozitif sonuç olasılık değeri 1920{\dfrac{19}{20}}, hasta olmadığı bilinen bir kişide 120{\dfrac{1}{20}}'dir. Toplumdan rastgele seçilen bir kişinin bu hastalığa sahip olma olasılık değeri 1100{\dfrac{1}{100}}'dir. Hastalığın belirtileriyle doktora başvuran kişilerden rastgele seçilen birinin hasta olma olasılık değeri ise 15{\dfrac{1}{5}}'dir.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    Toplumdan rastgele seçilen ve testi pozitif çıkan bir kişinin hasta olma olasılık değerini bulunuz.(4 puan)
  2. b)
    Belirtilerle doktora başvuranlardan rastgele seçilen ve testi pozitif çıkan bir kişinin hasta olma olasılık değerini bulunuz.(4 puan)
  3. c)
    Bir kişi "Test yirmi kişiden on dokuzunda doğru sonuç veriyor; testim pozitif çıktıysa hasta olma olasılığım 1920{\dfrac{19}{20}}'dur." diyor. (a) ve (b) maddelerini kullanarak bu iddiayı değerlendiriniz ve testin kime uygulandığının neden önemli olduğunu açıklayınız.(7 puan)
Çözümü göster
Soru 24KavramAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 10 / 10
Bir tarama testi için yalnız şu iki bilgi veriliyor: hasta olduğu bilinen bir kişide testin pozitif sonuç verme olasılık değeri 910{\dfrac{9}{10}}, hasta olmadığı bilinen bir kişide 15{\dfrac{1}{5}}'dir. Testin uygulandığı gruptan rastgele seçilen bir kişinin hasta olma olasılık değeri bilinmemektedir ve p{p} ile gösterilmektedir (0<p<1{0 < p < 1}).Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    p=110{p = \dfrac{1}{10}} ise testi pozitif çıkan bir kişinin hasta olma olasılık değerini bulunuz.(4 puan)
  2. b)
    p=12{p = \dfrac{1}{2}} ise aynı olasılık değerini bulunuz.(4 puan)
  3. c)
    Testi pozitif çıkan bir kişinin hasta olma olasılık değerini p{p} türünden sadeleştirilmiş bir ifade olarak yazınız.(6 puan)
  4. ç)
    Bir öğrenci "Gruptaki hastalık olasılığı yeterince büyükse pozitif sonuç kesin hastalık demektir." diyor. (c) maddesindeki ifadeyi kullanarak 0<p<1{0 < p < 1} olan her p{p} için bu olasılık değerinin 1{1}'den küçük olduğunu gösteriniz ve iddiayı değerlendiriniz.(6 puan)
Çözümü göster
Soru 25Yeni nesilAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Bir akarsu üzerindeki su kalitesi izleme istasyonu, aldığı su örneklerini bir ölçüm cihazından geçirmektedir. Cihaz kirlilik belirtisi gördüğünde uyarı vermektedir.İstasyona gelen su örneklerinden rastgele seçilen birinin kirli olma olasılık değeri 125{\dfrac{1}{25}}'dir. Kirli olduğu bilinen bir örnekte cihazın uyarı verme olasılık değeri 710{\dfrac{7}{10}}'dir. Temiz olduğu bilinen bir örnekte cihazın uyarı verme olasılık değeri 116{\dfrac{1}{16}}'dir.K{K}: örneğin kirli olması, T{T}: örneğin temiz olması, U{U}: cihazın uyarı vermesi olayı olsun.Şekildeki sayı tablosu, istasyona gelen 1000 örnek düşünüldüğünde bu örneklerin gruplara ve cihazın sonucuna göre kaç tane olduğunu gösterecek biçimde hazırlanmıştır. Tabloda yalnız son satırın Toplam hücresi doludur.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Su kalitesi kayıtları için doldurulacak boş sayı tablosu Dört sütunlu boş sayı tablosu. Sütun adları Grup, Uyarı, Uyarı yok, Toplam. Satır adları Kirli, Temiz, Toplam. Yalnız son satırın Toplam sütununda 1000 yazılıdır; öteki sekiz gövde hücresi boştur. Grup Uyarı Uyarı yok Toplam Kirli Temiz Toplam 1000
  1. a)
    İstasyona gelen 1000 örnek için tablodaki sekiz boş hücreyi doldurunuz.(8 puan)
  2. b)
    Kendi doldurduğunuz tabloya bakarak, cihazın uyarı verdiği bilindiğine göre örneğin kirli olma olasılık değerini sadeleşmiş kesir olarak yazınız.(4 puan)
  3. c)
    Aynı olasılık değerini P(K∣U)=P(K)⋅P(U∣K)P(U){P(K \mid U) = \dfrac{P(K) \cdot P(U \mid K)}{P(U)}} bağıntısıyla hesaplayınız — P(U){P(U)} değerini tablodan okumadan P(K)⋅P(U∣K)+P(T)⋅P(U∣T){P(K) \cdot P(U \mid K) + P(T) \cdot P(U \mid T)} toplamıyla bulunuz — ve iki yoldan bulunan değerlerin eşit olduğunu gösteriniz.(5 puan)
  4. ç)
    Tabloda hangi iki hücrenin toplamının (b) maddesinde sadeleştirmeden önce kurduğunuz kesrin paydasını verdiğini yazınız ve bu paydanın neyi saydığını bir cümleyle belirtiniz.(3 puan)
Çözümü göster
Soru 26KavramAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 10 / 10
Bir köprünün taşıyıcı çubukları iki ayrı araçla incelenmektedir: birinci araç bir gerinim ölçeri, ikinci araç bir titreşim kaydedicisidir. Her araç incelediği çubuk için ya işaret verir ya vermez.Köprünün taşıyıcı çubuklarından rastgele seçilen birinde gizli bir çatlak olma olasılık değeri 16{\dfrac{1}{6}}'dir. Çatlak olduğu bilinen bir çubukta gerinim ölçerinin işaret verme olasılık değeri 34{\dfrac{3}{4}}'tür, çatlak olmadığı bilinen bir çubukta 18{\dfrac{1}{8}}'dir. Çatlak olduğu bilinen bir çubukta titreşim kaydedicisinin işaret verme olasılık değeri 23{\dfrac{2}{3}}'dir, çatlak olmadığı bilinen bir çubukta 15{\dfrac{1}{5}}'dir. Çubuğun durumu bilindiğinde iki aracın sonucu birbirini etkilemez.H{H}: çubukta çatlak olması, S{S}: çubuğun sağlam olması, G{G}: gerinim ölçerinin işaret vermemesi, V{V}: titreşim kaydedicisinin işaret vermesi olayı olsun.Rastgele seçilen bir çubuk önce gerinim ölçeriyle inceleniyor ve ölçer işaret vermiyor; sonra aynı çubuk titreşim kaydedicisiyle inceleniyor ve kaydedici işaret veriyor.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    Gerinim ölçerinin işaret vermediği bilindiğine göre çubukta çatlak olma olasılık değerini bulunuz.(6 puan)
  2. b)
    (a) maddesinde bulduğunuz değeri ikinci araç için başlangıç değeri olarak alınız ve titreşim kaydedicisinin de işaret verdiği bilindiğine göre çubukta çatlak olma olasılık değerini bulunuz.(8 puan)
  3. c)
    Aynı çubuk önce titreşim kaydedicisiyle incelenip kaydedici işaret verseydi, sonra gerinim ölçeriyle incelenip ölçer işaret vermeseydi elde edilecek değeri hesaplayınız. Bu değeri (b) maddesindekiyle karşılaştırınız ve iki ölçümün hangi sırayla yapıldığının sonucu belirleyip belirlemediğini, iki yolda kullanılan çarpanlara dayanarak yazınız.(6 puan)
Çözümü göster
Soru 27KavramAçık uçlu15 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir süt toplama merkezinde her tankta bir sıcaklık uyarı sistemi vardır. Sistem, tankın sıcaklık kaydını değerlendirip uyarı verir ya da vermez.Merkezin kayıtlarında bu sistemle ilgili yalnız iki değer bulunmaktadır. Sütü bozulmuş olduğu bilinen bir tankta sistemin uyarı verme olasılık değeri 56{\dfrac{5}{6}}'tir. Sütü bozulmamış olduğu bilinen bir tankta sistemin uyarı verme olasılık değeri 18{\dfrac{1}{8}}'dir. Merkezde bu sistemle ilgili başka bir kayıt tutulmamaktadır.B{B}: bir tanktaki sütün bozulmuş olması, S{S}: bozulmamış olması, U{U}: sistemin uyarı vermesi olayı olsun.Merkezin sorumlusu, uyarı veren bir tanktaki sütün bozulmuş olma olasılık değerini öğrenmek istemektedir.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    Bir tankta uyarı verilmesi, sütü bozulmuş tanklarda bozulmamış tanklara göre kaç kat daha olasıdır? Bulduğunuz sayıyı sadeleşmiş kesir olarak yazınız.(5 puan)
  2. b)
    Merkez sorumlusunun öğrenmek istediği değerin bu iki kayıtla hesaplanamayacağını gösteriniz ve hesap için elde olmayan olasılığı adlandırınız.(6 puan)
  3. c)
    (a) maddesinde bulduğunuz kat sayısının, (b) maddesinde adlandırdığınız olasılığın yerini neden tutamayacağını bir cümleyle yazınız.(4 puan)
Çözümü göster
Soru 28SözelAçık uçlu15 puanZor, zorluk 8 / 10
Bir tohum işletmesi, çimlenmeyecek tohumları ayıran bir kontrol düzeneği kullanmaktadır. Düzenek her tohum için ya işaret verir ya vermez. İşletmenin tanıtım raporunda şu cümle yazılıdır:"Düzeneğimiz çimlenmeyecek tohumları 35{\dfrac{3}{5}} oranında belirlemektedir."Aynı raporda bir deneme partisi için şu üç değer de verilmiştir: Partideki tohumlardan rastgele seçilen birinin çimlenmeyecek tohum olma olasılık değeri 15{\dfrac{1}{5}}'dir. Partideki tohumların 325{\dfrac{3}{25}}'ü hem çimlenmeyecek tohumdur hem de düzeneğin işaret verdiği tohumdur. Çimleneceği bilinen bir tohumda düzeneğin işaret verme olasılık değeri 14{\dfrac{1}{4}}'dir.N{N}: tohumun çimlenmeyecek tohum olması, M{M}: çimlenecek tohum olması, A{A}: düzeneğin işaret vermesi olayı olsun.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
  1. a)
    Rapordaki cümle iki ayrı koşullu olasılığı anlatabilir. Bu iki olasılığı iki ayrı cümle hâlinde yazınız ve iki cümlenin aynı sayıyı taşıdığı hâlde ayrı olasılıkları gösterdiğini belirtiniz.(6 puan)
  2. b)
    Deneme partisi için verilen üç değeri kullanarak iki okunuştan hangisinin bu verilerle tutarlı olduğunu belirleyiniz ve tutarlı olmayan okunuşun verilerden çıkan değerini sadeleşmiş kesir olarak yazınız.(4 puan)
  3. c)
    Rapordaki cümleyi, yalnız tek bir anlama gelecek biçimde ve kökteki verilerin yazıldığı koşullu cümle biçimine uygun olarak yeniden yazınız ve yeni cümlenin ikinci okunuşa neden yer bırakmadığını yazınız.(5 puan)
Çözümü göster

Ders kılavuzu

Dersi açmak için çengel sorular, kavramı somutlaştıran benzetmeler ve öğrencilerin sık yaptığı yanlışlar.

Derse giriş: çengel sorular

  • Pozitif test

    Nadir görülen bir hastalığın testi yüzde 99 doğru sonuç veriyor. Testi pozitif çıkan biri hasta olduğundan neredeyse emin olmalı mı? Öğrencilerin tahminlerini alın, sonra 10 000 kişilik bir topluluk tablosuyla hesaplayın. Hastalık nadir olduğu için pozitiflerin çoğu yanlış alarmdır.

  • Hangi makine?

    Bir fabrikada iki makine çalışıyor ve kusurlu bir ürün bulundu. Hangi makineden çıkmış olması daha olası? Cevap yalnız makinelerin kusur oranına değil, kaç ürün ürettiklerine de bağlıdır.

  • Dedektif

    Bir dedektif ipucu buldukça şüphelilerin olasılıklarını günceller. Bayes teoremi, yeni bir bilgi geldiğinde eski olasılığın nasıl değiştiğini hesaplar.

Benzetmeler

  • Bayes teoremi

    Geriye doğru düşünmektir: sonucu (kusurlu ürün) gördük, nedenin (hangi makine) olasılığını hesaplıyoruz.

  • Toplam olasılık

    Bir nehre karışan kollar gibidir: kusurlu ürünler A'dan ve B'den gelen iki kolun toplamıdır.

  • Önsel ve sonsal olasılık

    Bilgi gelmeden önceki tahmin ile bilgi geldikten sonraki tahmindir. Bayes, ilkini ikincisine çeviren köprüdür.

Sık yapılan yanlışlar

  • P(H∣T){P(H \mid T)}, testin doğruluk oranına eşittir.

    Testin doğruluğu P(T∣H){P(T \mid H)}'dir. P(H∣T){P(H \mid T)} hastalığın ne kadar yaygın olduğuna da bağlıdır.

    Aynı testi yaygın ve nadir iki hastalık için hesaplatın.

  • Kusur oranı yüksek olan makine her zaman kusurlu ürünün kaynağıdır.

    Az üreten makinenin kusur oranı yüksek olsa da kusurlu ürünlerin çoğu çok üreten makineden gelebilir.

    1000 ürünlük sıklık tablosu kurdurun.

  • P(K)=P(K∣A)+P(K∣B){P(K) = P(K \mid A) + P(K \mid B)}'dir.

    Koşullu olasılıklar doğrudan toplanmaz; her biri kendi kolunun olasılığıyla çarpılır.

    Ağaç şeması çizdirip dalları çarpıp toplatın.

    P(K)=P(A)⋅P(K∣A)+P(B)⋅P(K∣B)\displaystyle P(K) = P(A) \cdot P(K \mid A) + P(B) \cdot P(K \mid B)

  • Bayes teoreminde payda 1'dir.

    Payda, gözlenen sonucun toplam olasılığıdır, P(K){P(K)}.

    Ağaçta sonucu veren bütün dalları işaretletin.

  • Ağaç şemasında dallardaki olasılıklar toplanarak yol olasılığı bulunur.

    Bir yol boyunca olasılıklar çarpılır; farklı yolların olasılıkları toplanır.

    Her yolun sonuna çarpım sonucunu yazdırın.

  • Yüzdelerle hesap yapmak sayılarla yapmaktan daha güvenlidir.

    Doğal sıklıklar (1000 üründen kaçı) hatayı azaltır; yüzdelerle zincirleme çarpmada payda karışabilir.

    Aynı soruyu iki yolla çözdürüp hangisinin kolay okunduğunu sordurun.

Tahtada anlatım sırası9 adımı göster
  1. 1
    Pozitif test çengeliyle öğrencilerin sezgisel tahminini alın ve tahtaya yazın.

    Süreç bileşeni a: mevcut bilgileri kullanır.

  2. 2
    10 000 kişilik sıklık tablosu kurun: hasta/sağlam, pozitif/negatif.
  3. 3
    Tablodan pozitifler içinde hastaların oranını hesaplatın.

    Süreç bileşeni b: hesaplama yapar.

  4. 4
    Aynı durumu ağaç şemasıyla gösterin; dallardaki olasılıkları çarpıp toplayın.
  5. 5
    Toplam olasılık formülünü ağaçtan çıkarın.

    P(K)=P(A)⋅P(K∣A)+P(B)⋅P(K∣B)\displaystyle P(K) = P(A) \cdot P(K \mid A) + P(B) \cdot P(K \mid B)

  6. 6
    Bayes teoremini koşullu olasılık tanımından türetin.

    P(A∣K)=P(A)⋅P(K∣A)P(K)\displaystyle P(A \mid K) = \dfrac{P(A) \cdot P(K \mid A)}{P(K)}

  7. 7
    Makine çengeliyle üretim payının sonucu nasıl etkilediğini gösterin.
  8. 8
    Torba ve zar problemini çözdürün.
  9. 9
    Kapanış: ikinci bir pozitif testin olasılığı nasıl değiştireceğini tartıştırın.

    Süreç bileşeni c: ileriye yönelik yargıda bulunur.

Ödev ve çalışma kâğıdı

Her antrenman tek bir beceriyi bol tekrarla çalıştırır. Hangisinden kaç kalem istediğini seç; kâğıt ve çözümlü cevap anahtarı tarayıcında hazırlanır.

Ödev kâğıdı oluştur

Her alıştırmadan kaç kalem istediğini seç. Kalemler hazır havuzdan rastgele gelir; iki sınıfa iki ayrı kâğıt verebilirsin. Çözümlü cevap anahtarı da hazır.
Alıştırmalar
  • Bayes: P(A∣K)=P(A)⋅P(K∣A)P(K){P(A \mid K) = \dfrac{P(A) \cdot P(K \mid A)}{P(K)}}. Önce paydaki yolu, sonra bütün yolların toplamını bulunuz.

    1. 1)Ürünler A ya da B makinesinde üretilir; K{K} ürünün kusurlu olmasıdır. P(A)=810{P(A) = \dfrac{8}{10}}, P(K∣A)=9100{P(K \mid A) = \dfrac{9}{100}}, P(K∣B)=2100{P(K \mid B) = \dfrac{2}{100}} ise P(A∣K){P(A \mid K)} kaçtır?= 1819\displaystyle \frac{18}{19}
    2. 2)H{H} kişinin hasta, T{T} testin pozitif olmasıdır. P(H)=10100{P(H) = \dfrac{10}{100}}, P(T∣H)=90100{P(T \mid H) = \dfrac{90}{100}}, P(T∣H′)=10100{P(T \mid H') = \dfrac{10}{100}} ise P(H∣T){P(H \mid T)} kaçtır?= 12\displaystyle \frac{1}{2}
    3. 3)Bir zar atılıyor; 1 ya da 2 gelirse I. torbadan, öteki durumlarda II. torbadan bir top çekiliyor. I. torbada 2 kırmızı ve 5 beyaz, II. torbada 2 kırmızı ve 6 beyaz top vardır. Çekilen top kırmızı ise I. torbadan çekilmiş olma olasılığı kaçtır?= 411\displaystyle \frac{4}{11}
    / 40
  • Her yolun olasılığını çarparak bulunuz, sonra sonuca giden yolları toplayınız: P(K)=P(A)⋅P(K∣A)+P(B)⋅P(K∣B){P(K) = P(A) \cdot P(K \mid A) + P(B) \cdot P(K \mid B)}.

    1. 1)Ürünler A ya da B makinesinde üretilir; K{K} ürünün kusurlu olmasıdır. P(A)=710{P(A) = \dfrac{7}{10}}, P(K∣A)=6100{P(K \mid A) = \dfrac{6}{100}}, P(K∣B)=1100{P(K \mid B) = \dfrac{1}{100}} ise P(K){P(K)} kaçtır?= 9200\displaystyle \frac{9}{200}
    2. 2)H{H} kişinin hasta, T{T} testin pozitif olmasıdır. P(H)=10100{P(H) = \dfrac{10}{100}}, P(T∣H)=95100{P(T \mid H) = \dfrac{95}{100}}, P(T∣H′)=6100{P(T \mid H') = \dfrac{6}{100}} ise P(T){P(T)} kaçtır?= 1491000\displaystyle \frac{149}{1000}
    3. 3)Ürünler A ya da B makinesinde üretilir; K{K} ürünün kusurlu olmasıdır. P(A)=610{P(A) = \dfrac{6}{10}}, P(K∣A)=1100{P(K \mid A) = \dfrac{1}{100}}, P(K∣B)=2100{P(K \mid B) = \dfrac{2}{100}} ise P(K){P(K)} kaçtır?= 7500\displaystyle \frac{7}{500}
    / 40
Çalışma boşluğu
Kâğıt ayarları

0 kalem

İndirmek için en az bir kalem seç.

Test PDF'i

Bu kazanımın sorularından test ya da yazılı kâğıdı: soruları seç, kâğıdı ayarla, soru kâğıdını ve cevap anahtarını indir.

Test PDF'i hazırla

Soru kâğıdı ve cevap anahtarı tarayıcında hazırlanır; seçimlerin hiçbir sunucuya gönderilmez. İlk PDF'te motor indiği için birkaç saniye sürer, sonrakiler anında gelir.
Zorluğa göre seç

Her düzeyden kaç soru istediğini seç; düzeyin sorularından azını istersen o kadarı rastgele gelir. Seçim aşağıdaki listeye yansır, oradan elle de değiştirebilirsin.

Zorluk 3Kolay, 2 soru
Zorluk 5Orta, 1 soru
Zorluk 6Orta, 7 soru
Zorluk 7Zor, 3 soru
Zorluk 8Zor, 8 soru
Zorluk 9İleri, 3 soru
Zorluk 10İleri, 4 soru
Kâğıttaki sorular 28 / 28

Kâğıda yalnız görünen ve işaretli sorular girer.

Kâğıt ayarları

28 soru, 293 puan

Kazanım künyesi

10. sınıf Bayes teoremi için 28 çözümlü soru: soruları sayfada çöz, takıldığında adım adım çözümü aç; seçtiğin sorulardan test, yaprak test ya da yazılı kâğıdı hazırla ve cevap anahtarıyla PDF olarak indir; ödev için alıştırma (çalışma) kâğıdı çıkar; derste soruları akıllı tahtada tek tek aç; ders kılavuzunda derse giriş, kavram yanılgıları ve tahta akışı var. 2. dönem yazılısına ve ortak sınava hazırlıkta kullanılır.

Kod
MAT.10.7.2
Kapsadığı konular
olasılık, bayes
Dönem ve hafta
2. dönem, 35, 36. haftalar, 8 ders saati
Süreç bileşenleri
  • a)Bayes teoreminin kullanıldığı gerçek yaşam durumlarına ilişkin mevcut bilgileri kullanır.
  • b)Mevcut bilgileri kullanarak Bayes teoremine dayalı hesaplama yapar.
  • c)Bayes teoreminin kullanıldığı gerçek yaşam durumlarına ilişkin ileriye yönelik yargıda bulunur.
Ders kitabında
  • 7. Tema — Veriden Olasılığa, 7.2 Bayes Teoremi