konukonu

Bütün konular

Menü
9. sınıf, Eşlik ve BenzerlikMAT.9.4.4

Tales, Öklid ve Pisagor teoremleri

Tales, Öklid ve Pisagor Teoremleri

Kazanım: Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerini ispatlayabilme.

Sorular ve çözümleri

Her sorunun altında adım adım çözüm var. Çoktan seçmelide doğru şık, çözümü açınca işaretlenir.

Zorluk
Cevap biçimi
Soru türü
Şekil
36 soru gösteriliyor
Soru 1İşlemKısa cevap4 puanKolay, zorluk 3 / 10
ABC{ABC} üçgeninde D{D} noktası [AB]{[AB]} kenarı, E{E} noktası [AC]{[AC]} kenarı üzerindedir ve [DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paraleldir.∣AD∣=8{|AD| = 8} birim, ∣DB∣=6{|DB| = 6} birim ve ∣AE∣=12{|AE| = 12} birim olduğuna göre ∣EC∣{|EC|} kaç birimdir?
Bir kenara paralel doğru parçası üçgeni orantılı böler ABC üçgeninde D noktası [AB] kenarı, E noktası [AC] kenarı üzerindedir ve [DE] ile [BC] paraleldir. AD 8 birim, DB 6 birim, AE 12 birimdir. 8 6 12 A B C D E
Çözümü göster

Cevap: 9\displaystyle 9

  1. 1
    [DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paralel olduğundan Temel Orantı Teoremi'ne göre ∣AD∣∣DB∣=∣AE∣∣EC∣{\dfrac{|AD|}{|DB|} = \dfrac{|AE|}{|EC|}} yazılır.
  2. 2
    Verilenler yerine konursa 86=12∣EC∣{\dfrac{8}{6} = \dfrac{12}{|EC|}} olur.
  3. 3
    İçler dışlar çarpımından 8⋅∣EC∣=6⋅12=72{8 \cdot |EC| = 6 \cdot 12 = 72} elde edilir.
  4. 4
    Buradan ∣EC∣=9{|EC| = 9} birim olarak bulunur.
Soru 2KavramÇoktan seçmeli3 puanKolay, zorluk 3 / 10
Bir üçgenin kenar uzunlukları 4{4} birim, 6{6} birim ve 7{7} birimdir.Buna göre bu üçgenin en uzun kenarının karşısındaki açı için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
  1. Ageniş açıdır
  2. Bdik açıdır
  3. Cüçgenin en küçük açısıdır
  4. Dböyle bir üçgen çizilemez
  5. Edar açıdır
Çözümü göster

EDoğru cevap

  1. 1
    En uzun kenar 7{7} birimdir; öbür iki kenar 4{4} ve 6{6} birimdir.
  2. 2
    Pisagor teoreminin genişletilmiş hâline göre en uzun kenarın karşısındaki açının türü, o kenarın karesi ile öbür iki kenarın karelerinin toplamı karşılaştırılarak belirlenir.
  3. 3
    42+62=16+36=52{4^2 + 6^2 = 16 + 36 = 52} ve 72=49{7^2 = 49} olduğundan 72<42+62{7^2 < 4^2 + 6^2} olur.
  4. 4
    En uzun kenarın karesi öbür ikisinin karelerinin toplamından küçük olduğuna göre bu açı dar açıdır.

Yanlış şıklar neden yanlış?

  • A)Karşılaştırmanın yönü ters okunmuş; en uzun kenarın karesi toplamdan küçük olduğu hâlde açı geniş sanılmış.
  • B)42+62{4^2 + 6^2} toplamı 49{49} sanılmış; toplam ile karenin eşit çıktığı düşünülmüş.
  • C)Kenar-açı sıralaması ters okunmuş; en uzun kenarın karşısında en küçük açının bulunduğu sanılmış.
  • D)Üçgen eşitsizliği yanlış uygulanmış; 4+6=10>7{4 + 6 = 10 > 7} olduğu için üçgen çizilebilir.
Soru 3İşlemÇoktan seçmeli3 puanKolay, zorluk 3 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır.∣BH∣=4{|BH| = 4} birim ve ∣HC∣=16{|HC| = 16} birim olduğuna göre ∣AH∣{|AH|} kaç birimdir?
Dik üçgende hipotenüse ait yüksekliğin ayırdığı parçalar ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. A köşesinden [BC] hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H noktasıdır. BH 4 birim, HC 16 birimdir. 4 16 A B C H
  1. A8\displaystyle 8
  2. B10\displaystyle 10
  3. C12\displaystyle 12
  4. D20\displaystyle 20
  5. E64\displaystyle 64
Çözümü göster

ADoğru cevap

  1. 1
    Öklid teoremine göre bir dik üçgende hipotenüse ait yüksekliğin karesi, bu yüksekliğin hipotenüs üzerinde ayırdığı parçaların uzunluklarının çarpımına eşittir: ∣AH∣2=∣BH∣⋅∣HC∣{|AH|^2 = |BH| \cdot |HC|}.
  2. 2
    Verilenler yerine konursa ∣AH∣2=4⋅16=64{|AH|^2 = 4 \cdot 16 = 64} olur.
  3. 3
    Uzunluk pozitif olduğundan ∣AH∣=64=8{|AH| = \sqrt{64} = 8} birim olarak bulunur.

Yanlış şıklar neden yanlış?

  • B)4{4} ile 16{16} sayılarının ortalaması alınmış.
  • C)16−4{16 - 4} farkı hesaplanmış; bağıntının çarpma olduğu gözden kaçmış.
  • D)∣BC∣=4+16{|BC| = 4 + 16} toplamı cevap sanılmış.
  • E)∣AH∣2=4⋅16=64{|AH|^2 = 4 \cdot 16 = 64} bulunup karekök alınmamış; bağıntının kareli olduğu unutulmuş.
Soru 4SözelKısa cevap6 puanOrta, zorluk 5 / 10
Bir bahçe kapısı ABCD{ABCD} dikdörtgeni biçimindedir; ∣AB∣=80{|AB| = 80} cm ve ∣AD∣=60{|AD| = 60} cm'dir. Kapıyı sağlamlaştırmak için A{A} ve C{C} köşeleri arasına düz bir destek çubuğu kaynaklanacaktır.Buna göre bu çubuğun uzunluğu kaç cm olmalıdır?
Dikdörtgen kapı ve köşegen destek çubuğu ABCD dikdörtgeninde AB 80 cm, AD 60 cm'dir. A ile C köşeleri arasına düz bir destek çubuğu yerleştirilmiştir. 80 60 A B C D
Çözümü göster

Cevap: 100\displaystyle 100

  1. 1
    ABCD{ABCD} bir dikdörtgen olduğundan B{B} köşesindeki açı diktir; ABC{ABC} bir dik üçgendir.
  2. 2
    Destek çubuğu [AC]{[AC]}, bu dik üçgenin hipotenüsüdür. Pisagor teoreminden ∣AC∣2=∣AB∣2+∣BC∣2{|AC|^2 = |AB|^2 + |BC|^2} yazılır.
  3. 3
    Dikdörtgende karşılıklı kenarlar eş olduğundan ∣BC∣=∣AD∣=60{|BC| = |AD| = 60} cm'dir.
  4. 4
    ∣AC∣2=802+602=6400+3600=10000{|AC|^2 = 80^2 + 60^2 = 6400 + 3600 = 10000} olduğundan ∣AC∣=100{|AC| = 100} cm olarak bulunur.
Soru 5İşlemÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 5 / 10
Şekilde [AD]{[AD]}, [BE]{[BE]} ve [CF]{[CF]} doğru parçaları birbirine paraleldir. A{A}, B{B}, C{C} noktaları bir kesen; D{D}, E{E}, F{F} noktaları öteki kesen üzerindedir.∣AB∣=6{|AB| = 6} birim, ∣BC∣=9{|BC| = 9} birim ve ∣DF∣=20{|DF| = 20} birim olduğuna göre ∣EF∣{|EF|} kaç birimdir?
Üç paralel doğru iki keseni orantılı parçalara ayırır [AD], [BE] ve [CF] doğru parçaları birbirine paraleldir. A, B ve C noktaları bir kesen, D, E ve F noktaları öteki kesen üzerindedir. AB 6 birim, BC 9 birimdir. 6 9 A B C D E F
  1. A8\displaystyle 8
  2. B10\displaystyle 10
  3. C12\displaystyle 12
  4. D14\displaystyle 14
  5. E15\displaystyle 15
Çözümü göster

CDoğru cevap

  1. 1
    [AD]{[AD]}, [BE]{[BE]} ve [CF]{[CF]} paralel olduğundan Tales teoremine göre ∣AB∣∣BC∣=∣DE∣∣EF∣{\dfrac{|AB|}{|BC|} = \dfrac{|DE|}{|EF|}} yazılır.
  2. 2
    Verilenlerle ∣DE∣∣EF∣=69=23{\dfrac{|DE|}{|EF|} = \dfrac{6}{9} = \dfrac{2}{3}} bulunur.
  3. 3
    D{D}, E{E}, F{F} aynı kesen üzerinde olduğundan ∣DE∣+∣EF∣=∣DF∣=20{|DE| + |EF| = |DF| = 20} birimdir.
  4. 4
    ∣DE∣=2t{|DE| = 2t} ve ∣EF∣=3t{|EF| = 3t} alınırsa 2t+3t=20{2t + 3t = 20} olur ve t=4{t = 4} bulunur.
  5. 5
    Buradan ∣EF∣=3⋅4=12{|EF| = 3 \cdot 4 = 12} birim olarak bulunur.

Yanlış şıklar neden yanlış?

  • A)8{8}, ∣DE∣{|DE|} uzunluğudur; sorulan parça yerine öteki parça yazılmış.
  • B)∣DF∣{|DF|} ikiye bölünmüş; paralel doğruların keseni eşit parçalara ayırdığı sanılmış.
  • D)20−6{20 - 6} hesaplanmış; Tales teoreminin uzunlukları bir kesenden ötekine birebir taşıdığı sanılmış.
  • E)∣AC∣=6+9{|AC| = 6 + 9} toplamı cevap sanılmış; yanlış kesen üzerinde kalınmış.
Soru 6KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} olmak üzere ∣BH∣=p{|BH| = p}, ∣HC∣=k{|HC| = k}, ∣BC∣=a{|BC| = a}, ∣AC∣=b{|AC| = b}, ∣AB∣=c{|AB| = c} ve ∣AH∣=h{|AH| = h} birimdir.Bir öğrenci h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} eşitliğini, iki üçgenin benzerliğinden yararlanarak ispatlamak istiyor.Buna göre öğrencinin kurması gereken benzerlik aşağıdakilerden hangisidir?
Öklid teoreminin şekli ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. A köşesinden inen yükseklik [AH], hipotenüsü p ve k uzunluğunda iki parçaya ayırır; AB kenarı c, AC kenarı b, yükseklik h uzunluğundadır. c b p k h A B C H
  1. AABH∼ACH\displaystyle ABH \sim ACH
  2. BHBA∼ABC\displaystyle HBA \sim ABC
  3. CABH∼CAH\displaystyle ABH \sim CAH
  4. DHAC∼ABC\displaystyle HAC \sim ABC
  5. EABH∼ABC\displaystyle ABH \sim ABC
Çözümü göster
Soru 7İşlemKısa cevap4 puanKolay, zorluk 3 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır.∣HC∣=4{|HC| = 4} birim ve ∣BC∣=25{|BC| = 25} birim olduğuna göre ∣AC∣{|AC|} kaç birimdir?
Hipotenüs üzerindeki kısa parça verilmiş dik üçgen ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. A köşesinden [BC] hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H noktasıdır ve HC 4 birimdir. 4 A B C H
Çözümü göster
Soru 8İşlemÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Şekilde [AB]{[AB]} ile [CD]{[CD]} paraleldir; A{A}, E{E}, D{D} noktaları ile B{B}, E{E}, C{C} noktaları doğrusaldır.∣AB∣=8{|AB| = 8} birim, ∣CD∣=12{|CD| = 12} birim ve ∣AD∣=15{|AD| = 15} birim olduğuna göre ∣AE∣{|AE|} kaç birimdir?
Kesişen iki doğru ile iki paralel doğru parçası [AB] ile [CD] paraleldir. A, E, D noktaları ile B, E, C noktaları doğrusaldır. AB 8 birim, CD 12 birimdir. 8 12 E A B C D
  1. A6\displaystyle 6
  2. B9\displaystyle 9
  3. C10\displaystyle 10
  4. D12\displaystyle 12
  5. E15\displaystyle 15
Çözümü göster
Soru 9KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 5 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden inen dikmenin ayağı H{H} olmak üzere ∣BH∣=p{|BH| = p}, ∣HC∣=k{|HC| = k}, ∣BC∣=a{|BC| = a}, ∣AC∣=b{|AC| = b}, ∣AB∣=c{|AB| = c} ve ∣AH∣=h{|AH| = h} birimdir.Bir öğrenci Pisagor teoreminin b2+c2=a2{b^2 + c^2 = a^2} eşitliğini, Öklid teoreminden elde ettiği iki bağıntıyı taraf tarafa toplayarak ispatlamak istiyor.Buna göre öğrencinin toplaması gereken iki bağıntı aşağıdakilerden hangisidir?
Öklid bağıntılarının Pisagor teoremine bağlandığı şekil ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. [AH] yüksekliği hipotenüsü p ve k uzunluğunda iki parçaya ayırır; AB kenarı c, AC kenarı b, yükseklik h uzunluğundadır. Hipotenüsün tamamı a uzunluğundadır. c b p k h A B C H
  1. Ah2=p⋅kvea=p+k\displaystyle h^2 = p \cdot k \quad \text{ve} \quad a = p + k
  2. Bb2=k⋅aveh2=p⋅k\displaystyle b^2 = k \cdot a \quad \text{ve} \quad h^2 = p \cdot k
  3. Cc2=p⋅aveh2=p⋅k\displaystyle c^2 = p \cdot a \quad \text{ve} \quad h^2 = p \cdot k
  4. Db2=k⋅avec2=p⋅a\displaystyle b^2 = k \cdot a \quad \text{ve} \quad c^2 = p \cdot a
  5. Eb2=p⋅avec2=k⋅a\displaystyle b^2 = p \cdot a \quad \text{ve} \quad c^2 = k \cdot a
Çözümü göster
Soru 10Yeni nesilAçık uçlu10 puanOrta, zorluk 5 / 10
Güneşli bir günde, yere dik tutulan 100{100} cm uzunluğundaki bir çubuğun gölgesinin uzunluğu 200{200} cm olarak ölçülmüştür.Aynı anda, yere dik duran bir direğin gölgesi yerde 400{400} cm ilerledikten sonra yere dik bir duvara çarpmakta ve duvarda 60{60} cm yükselmektedir. Güneş ışınları birbirine paraleldir.
Gölgesi duvara tırmanan direk P noktasında dik duran bir direğin gölgesi yerde 400 cm ilerledikten sonra W noktasındaki dik duvara çarpıyor ve duvarda 60 cm yükseliyor. 400 60 P T W
  1. a)
    Çubuğun uzunluğunun gölgesinin uzunluğuna oranını bulunuz.(2 puan)
  2. b)
    Duvar olmasaydı, duvarda yükselen 60{60} cm'lik gölge parçasının yerde kaplayacağı uzunluğu bulunuz.(5 puan)
  3. c)
    Direğin boyunu bulunuz.(3 puan)
Çözümü göster
Soru 11KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir ve A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır.Bir öğrenci ∣BH∣=∣HC∣{|BH| = |HC|} olduğunu şöyle ispatlamaya çalışıyor:1. adım: m(BA^H)=m(AC^H){\text{m}(B\widehat{A}H) = \text{m}(A\widehat{C}H)} ve m(AH^B)=m(AH^C)=90∘{\text{m}(A\widehat{H}B) = \text{m}(A\widehat{H}C) = 90^{\circ}} olur.2. adım: İki açısı eş olduğundan ABH∼ACH{ABH \sim ACH} yazılır.3. adım: Benzerlikten ∣BH∣∣CH∣=∣AH∣∣AH∣{\dfrac{|BH|}{|CH|} = \dfrac{|AH|}{|AH|}} elde edilir.4. adım: Sağ taraf 1{1} olduğundan ∣BH∣=∣HC∣{|BH| = |HC|} bulunur.Buna göre bu ispatta ilk hata hangi adımda yapılmıştır?
Dik üçgen ve hipotenüse ait yükseklik ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. A köşesinden [BC] hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H noktasıdır. A B C H
  1. A1. adım
  2. B2. adım
  3. C3. adım
  4. D4. adım
  5. EHata yoktur.
Çözümü göster
Soru 12Yeni nesilÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 7 / 10
Düz bir sulama kanalının aynı yanında A{A} ve B{B} noktaları bulunmaktadır. A{A} noktasının kanala dik uzaklığı 6{6} m, B{B} noktasının kanala dik uzaklığı 14{14} m'dir. Bu dikmelerin kanal üzerindeki ayakları P{P} ve Q{Q} olmak üzere ∣PQ∣=15{|PQ| = 15} m'dir.Bir bahçıvan A{A} noktasından yola çıkacak, kanal kıyısına uğrayıp su alacak ve B{B} noktasına gidecektir.Buna göre bahçıvanın yürüyeceği en kısa yolun uzunluğu kaç metredir?
Düz bir kanalın aynı yanındaki iki nokta Düz bir sulama kanalının aynı yanındaki A ve B noktalarının kanala dik uzaklıkları 6 m ve 14 m'dir; dikme ayakları P ve Q arasındaki uzaklık 15 m'dir. 6 14 15 A B P Q
  1. A17\displaystyle 17
  2. B20\displaystyle 20
  3. C21\displaystyle 21
  4. D25\displaystyle 25
  5. E35\displaystyle 35
Çözümü göster
Soru 13KavramKısa cevap8 puanZor, zorluk 7 / 10
Şekilde ABC{ABC} üçgeninde ∣AB∣=7{|AB| = 7} birim, ∣AC∣=24{|AC| = 24} birimdir ve m(BA^C)>90∘{\text{m}(B\widehat{A}C) > 90^{\circ}} olduğu bilinmektedir.∣BC∣{|BC|} uzunluğu bir tam sayı olduğuna göre bu uzunluk kaç farklı değer alabilir?
A köşesindeki açısı geniş olan üçgen ABC üçgeninde AB 7 birim, AC 24 birimdir ve A köşesindeki açının ölçüsü 90 dereceden büyüktür. 7 24 B C A
Çözümü göster
Soru 14Yeni nesilAçık uçlu15 puanZor, zorluk 7 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır.∣BH∣=18{|BH| = 18} birim ve ∣HC∣=32{|HC| = 32} birimdir.
Hipotenüsü 18 ve 32 birimlik parçalara ayrılmış dik üçgen ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. A köşesinden [BC] hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H noktasıdır. BH 18 birim, HC 32 birimdir. 18 32 A B C H
  1. a)
    ∣AH∣{|AH|} uzunluğunu bulunuz.(4 puan)
  2. b)
    ∣AB∣{|AB|} uzunluğunu bulunuz.(4 puan)
  3. c)
    ABC{ABC} üçgeninin alanını iki farklı yoldan hesaplayınız ve bulduğunuz iki değeri karşılaştırınız.(7 puan)
Çözümü göster
Soru 15Yeni nesilÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 7 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. D{D} noktası [AB]{[AB]}, E{E} noktası [AC]{[AC]} üzerindedir ve [DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paraleldir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır.∣AD∣=9{|AD| = 9} birim, ∣DB∣=6{|DB| = 6} birim ve ∣AE∣=12{|AE| = 12} birim olduğuna göre ∣AH∣{|AH|} kaç birimdir?
Hem yüksekliği hem paralel kesiti çizilmiş dik üçgen ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. D noktası [AB], E noktası [AC] üzerindedir ve [DE] ile [BC] paraleldir. A köşesinden inen dikmenin ayağı H noktasıdır. AD 9 birim, DB 6 birim, AE 12 birimdir. 9 6 12 A B C H D E
  1. A9\displaystyle 9
  2. B12\displaystyle 12
  3. C16\displaystyle 16
  4. D20\displaystyle 20
  5. E25\displaystyle 25
Çözümü göster
Soru 16Yeni nesilAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Düz bir arazide, boyları 6{6} m ve 12{12} m olan iki direk yere dik olarak dikilmiştir. Her direğin tepesinden öteki direğin dibine düz birer tel gerilmiştir. Teller K{K} noktasında kesişmektedir ve K{K} noktasının yere dik izdüşümü F{F} noktasıdır.Şekilde A{A} ile D{D} direklerin tepeleri, B{B} ile C{C} ise dipleridir.
İki direk arasına çapraz gerilmiş iki tel Boyları 6 m ve 12 m olan iki direğin her birinin tepesinden öteki direğin dibine birer tel gerilmiştir. Teller K noktasında kesişmektedir; K noktasının yere dik izdüşümü F noktasıdır. 6 12 K F A B C D
  1. a)
    K{K} noktasının yerden yüksekliğini bulunuz.(5 puan)
  2. b)
    İki direk arasındaki uzaklık değişirse K{K} noktasının yerden yüksekliği değişir mi? Cevabınızı gerekçelendiriniz.(7 puan)
  3. c)
    Direklerin boyları b{b} ve c{c} metre iken K{K} noktasının yerden yüksekliği a{a} metre olsun. a{a} ile b{b} ve c{c} arasındaki bağıntıyı yazınız.(8 puan)
Çözümü göster
Soru 17Yeni nesilAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden inen dikmenin ayağı H{H} olmak üzere ∣BH∣=p{|BH| = p}, ∣HC∣=k{|HC| = k}, ∣BC∣=a{|BC| = a}, ∣AC∣=b{|AC| = b}, ∣AB∣=c{|AB| = c} ve ∣AH∣=h{|AH| = h} birimdir.Bir öğrenci üç ayrı ispat yapıyor:I. Pisagor teoremini, Öklid teoreminin b2=k⋅a{b^2 = k \cdot a} ve c2=p⋅a{c^2 = p \cdot a} bağıntılarını taraf tarafa toplayarak ispatlıyor.II. Öklid teoreminin h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} bağıntısını, şekildeki üç dik üçgenin her birine Pisagor teoremini uygulayarak ispatlıyor.III. Öklid teoreminin h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} bağıntısını, ABH{ABH} ile CAH{CAH} üçgenlerinin A.A. benzerliğinden ispatlıyor.
Üç teoremin de okunduğu dik üçgen ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. [AH] yüksekliği hipotenüsü p ve k uzunluğunda iki parçaya ayırır; AB kenarı c, AC kenarı b, yükseklik h, hipotenüsün tamamı a uzunluğundadır. c b p k h A B C H
  1. a)
    II. yolda yapılanı, yani h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} bağıntısının Pisagor teoreminden nasıl elde edildiğini gösteriniz.(8 puan)
  2. b)
    I ile II birlikte kullanıldığında Pisagor teoreminin ispatlanmış olup olmadığına karar veriniz ve kararınızı gerekçelendiriniz.(7 puan)
  3. c)
    III. yolun bu sorunu neden ortadan kaldırdığını açıklayınız.(5 puan)
Çözümü göster
Soru 18Yeni nesilAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Bir üçgenin en uzun kenarının uzunluğu c{c}, öbür iki kenarının uzunlukları a{a} ve b{b} birim olsun. Pisagor teoreminin genişletilmiş hâli şunu söyler: c{c} kenarının karşısındaki açı geniş ise c2>a2+b2{c^2 > a^2 + b^2}, dik ise c2=a2+b2{c^2 = a^2 + b^2}, dar ise c2<a2+b2{c^2 < a^2 + b^2} olur.Şekilde kenar uzunlukları verilen iki üçgen görülmektedir.
Kenar uzunlukları verilen iki üçgen Birinci üçgenin kenarları 5, 12 ve 13 birim; ikinci üçgenin kenarları 7, 9 ve 12 birimdir. 5 12 13 A B C 1. üçgen 7 9 12 A B C 2. üçgen
  1. a)
    Birinci üçgenin en büyük açısının dar mı, dik mi, geniş mi olduğunu bulunuz.(3 puan)
  2. b)
    İkinci üçgen için aynı soruyu cevaplayınız.(3 puan)
  3. c)
    Bir öğrenci, bir üçgenin üç açısının da dar olduğunu anlamak için yalnız en uzun kenarı sınamanın yeterli olduğunu söylüyor. Bu iddianın doğru olup olmadığına karar veriniz ve kararınızı gerekçelendiriniz.(6 puan)
  4. ç)
    Kenar uzunlukları 9{9}, 12{12} ve x{x} birim olan bir üçgenin üç açısı da dardır. x{x} bir tam sayı olduğuna göre x{x} kaç farklı değer alabilir?(8 puan)
Çözümü göster
Soru 19KavramÇoktan seçmeli3 puanKolay, zorluk 3 / 10
ABC{ABC} üçgeninde D{D} noktası [AB]{[AB]}, E{E} noktası [AC]{[AC]} kenarı üzerindedir ve [DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paraleldir.Bir öğrenci, Temel Orantı Teoremi'nin ispatına şu adımla başlıyor:[DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paralel olduğundan m(AD^E)=m(AB^C){\text{m}(A\widehat{D}E) = \text{m}(A\widehat{B}C)} olur.Buna göre bu adımın gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?
  1. ATers açıların eşliği
  2. Bİç ters açıların eşliği
  3. CA.A. benzerlik ölçütü
  4. DYöndeş açıların eşliği
  5. ETemel Orantı Teoremi
Çözümü göster
Soru 20KavramKısa cevap4 puanKolay, zorluk 3 / 10
Pisagor teoreminin alan ispatlarından birinde şöyle bir ayrışım kullanılır: bir karenin içine, dik kenarlarının uzunlukları 8{8} ve 6{6} birim olan dört eş dik üçgen, hipotenüsleri karenin kenarları üzerine oturacak biçimde yerleştirilir; geriye ortada bir kare kalır.Bu ayrışımda büyük karenin bir kenarı 10{10} birimdir.Buna göre ortada kalan karenin alanı kaç birim karedir?
Çözümü göster
Soru 21KavramÇoktan seçmeli3 puanKolay, zorluk 3 / 10
ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} olmak üzere ∣BH∣=p{|BH| = p}, ∣HC∣=k{|HC| = k}, ∣BC∣=a{|BC| = a}, ∣AC∣=b{|AC| = b}, ∣AB∣=c{|AB| = c} ve ∣AH∣=h{|AH| = h} birimdir.Bir öğrenci, Öklid teoreminin bir bağıntısını ispatlamak için ABH∼CBA{ABH \sim CBA} benzerliğini kuruyor ve bu benzerlikte karşılıklı kenarların oranını yazıyor.Buna göre öğrencinin elde ettiği bağıntı aşağıdakilerden hangisidir?
  1. Ah2=p⋅k\displaystyle h^2 = p \cdot k
  2. Bb2=k⋅a\displaystyle b^2 = k \cdot a
  3. Cb2=p⋅a\displaystyle b^2 = p \cdot a
  4. Da2=b2+c2\displaystyle a^2 = b^2 + c^2
  5. Ec2=p⋅a\displaystyle c^2 = p \cdot a
Çözümü göster
Soru 22KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Şekilde, kenar uzunluğu a+b{a + b} birim olan bir karenin içine dik kenarlarının uzunlukları a{a} ve b{b} birim olan dört eş dik üçgen yerleştirilmiştir. Üçgenlerin hipotenüsleri, ortada kenar uzunluğu c{c} birim olan bir kare oluşturur.Bu ayrışım Pisagor teoreminin bir ispatında kullanılır: ortadaki karenin alanı iki farklı yoldan yazılır.Buna göre bu iki yolu birbirine eşitleyen eşitlik aşağıdakilerden hangisidir?
Kenarı a artı b olan karenin dört eş dik üçgenle ayrışımı Kenar uzunluğu a artı b birim olan bir karenin içine, dik kenarları a ve b birim olan dört eş dik üçgen yerleştirilmiştir. Üçgenlerin c birim uzunluğundaki hipotenüsleri ortada bir kare oluşturur. a b c
  1. A(a+b)2−4⋅a⋅b=c2\displaystyle (a+b)^2 - 4 \cdot a \cdot b = c^2
  2. B(a+b)2−2⋅a⋅b2=c2\displaystyle (a+b)^2 - 2 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} = c^2
  3. C(a+b)2−4⋅a⋅b2=c2\displaystyle (a+b)^2 - 4 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} = c^2
  4. D(a+b)2+4⋅a⋅b2=c2\displaystyle (a+b)^2 + 4 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} = c^2
  5. E(a+b)2−4⋅a⋅b2=c\displaystyle (a+b)^2 - 4 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} = c
Çözümü göster
Soru 23KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 4 / 10
Öklid teoremi ile Pisagor teoremi birbirinden elde edilebilir. Dik üçgende hipotenüse inen yüksekliğin ayırdığı parçalar p{p} ve k{k}, hipotenüs a{a}, dik kenarlar b{b} ve c{c} birim olsun. Öklid teoreminin b2=k⋅a{b^2 = k \cdot a} ve c2=p⋅a{c^2 = p \cdot a} bağıntıları taraf tarafa toplanırsa Pisagor teoremi çıkar. Buna karşılık yüksekliğin oluşturduğu üç dik üçgenin her birine Pisagor teoremi uygulanırsa Öklid teoreminin h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} bağıntısı çıkar.Bir sınıfta Öklid teoremi henüz ispatlanmamıştır.Buna göre bu sınıfta Pisagor teoremini ispatlamak için aşağıdaki yollardan hangisi kullanılabilir?
  1. AKare ayrışımıyla alanları karşılaştırmak
  2. BÖklid bağıntılarını taraf tarafa toplamak
  3. CÜç dik üçgene Pisagor teoremini uygulamak
  4. DÜçgenin çevresini iki yoldan yazmak
  5. EÜçgeni bir kenarı etrafında döndürmek
Çözümü göster
Soru 24KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 5 / 10
ABC{ABC} üçgeninde D{D} noktası [AB]{[AB]}, E{E} noktası [AC]{[AC]} kenarı üzerindedir ve [DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paraleldir. Bir öğrenci Temel Orantı Teoremi'ni şöyle ispatlıyor:1. adım: [DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paralel olduğundan yöndeş açılardan m(AD^E)=m(AB^C){\text{m}(A\widehat{D}E) = \text{m}(A\widehat{B}C)} ve m(AE^D)=m(AC^B){\text{m}(A\widehat{E}D) = \text{m}(A\widehat{C}B)} olur.2. adım: İki açısı eş olduğundan ADE∼ABC{ADE \sim ABC} olur.3. adım: Benzerlikten ∣AD∣∣AB∣=∣AE∣∣AC∣{\dfrac{|AD|}{|AB|} = \dfrac{|AE|}{|AC|}} yazılır.Öğrenci buradan ∣AD∣∣DB∣=∣AE∣∣EC∣{\dfrac{|AD|}{|DB|} = \dfrac{|AE|}{|EC|}} eşitliğine ulaşmak istemektedir.Buna göre 3. adımdan sonra yazılması gereken adım aşağıdakilerden hangisidir?
  1. AOrantıda içler dışlar çarpımı alınır
  2. BÜçgen eşitsizliği uygulanır
  3. CTers açıların eşliği kullanılır
  4. DBütün, parçaların toplamı olarak yazılır
  5. EYeni bir paralel doğru daha çizilir
Çözümü göster
Soru 25KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 5 / 10
Bir marangoz, dikdörtgen olmayan bir kereste panosunun karşılıklı iki kenarını birleştiren, birbirine paralel dört kesim çizgisi çiziyor. Şekilde görüldüğü gibi kesim çizgileri arasındaki uzaklıklar eşit değildir.Marangozun bu kurulum için yazdığı ifadeler şunlardır:I. Kesim çizgileri bir kenarı eş parçalara ayırıyorsa öteki kenarı da eş parçalara ayırır.II. Kesim çizgileri arasındaki uzaklıklar eşit değilse çizgilerin bir kenarda ayırdığı parçalar da eş olmaz.III. Kesim çizgilerinin bir kenarda ayırdığı parçaların uzunlukları, öteki kenarda ayırdığı parçaların uzunluklarına eşittir.Buna göre bu ifadelerden hangileri doğrudur?
Aralıkları eşit olmayan dört paralel kesim çizgisi Bir kereste panosunun eğik iki kenarını, dördü de panonun içinde kalan birbirine paralel dört kesim çizgisi birleştirmektedir. İki kenarın eğimleri farklıdır: biri neredeyse dik, öteki belirgin yatıktır. Kesim çizgileri arasındaki uzaklıklar eşit değildir; ortadaki aralık en geniştir.
  1. AYalnız I
  2. BYalnız II
  3. CI ve II
  4. DI ve III
  5. EII ve III
Çözümü göster
Soru 26Yeni nesilAçık uçlu15 puanZor, zorluk 7 / 10
ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} olmak üzere ∣BH∣=p{|BH| = p}, ∣BC∣=a{|BC| = a} ve ∣AB∣=c{|AB| = c} birimdir. ABH{ABH} ile CBA{CBA} üçgenlerinde B{B} açısı ortaktır.Tabloda Öklid teoreminin c2=p⋅a{c^2 = p \cdot a} bağıntısının ispatı dört adımda verilmiştir. Birinci satırın gerekçesi yazılmış, öteki satırların gerekçe sütunu boş bırakılmıştır.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Gerekçe sütunu boş bırakılmış ispat tablosu Adım ve Gerekçe başlıklı iki sütunlu bir tabloda bir ispatın dört adımı sıralanmıştır. Birinci satırın gerekçe sütununda verilendir yazılıdır; ikinci, üçüncü ve dördüncü satırların gerekçe sütunu boştur. Adım Gerekçe 1. AHB ve BAC diktir verilendir 2. ABH ~ CBA 3. AB : CB = BH : BA 4. c kare = p · a
  1. a)
    Tablonun 2. satırının gerekçe sütununa yazılması gereken kuralı yazınız.(4 puan)
  2. b)
    Tablonun 3. ve 4. satırlarının gerekçe sütununa yazılması gereken kuralları yazınız.(5 puan)
  3. c)
    "Bu ispat Pisagor teoremine dayanmaktadır." önermesinin doğru olup olmadığına karar veriniz ve kararınızı gerekçelendiriniz.(6 puan)
Çözümü göster
Soru 27KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir ve A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır. Öklid teoremi bu üçgende bir kez uygulanmıştır.Teorem ikinci kez, dik açısı H{H} köşesinde olan ABH{ABH} üçgeninde uygulanacaktır: H{H} noktasından [AB]{[AB]} kenarına inen dikmenin ayağı K{K} noktasıdır. Uzunluklar şekilde gösterilmiştir.Buna göre ikinci uygulamada h2{h^2} için yazılan bağıntı aşağıdakilerden hangisidir?
Öklid teoreminin iki kez uygulandığı iç içe dik üçgenler ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir; A köşesinden [BC] hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H noktasıdır. H noktasından [AB] kenarına inen dikmenin ayağı K noktasıdır. AK m birim, KB n birim, AH h birimdir. m n h A B C H K
  1. Ah2=m⋅n\displaystyle h^2 = m \cdot n
  2. Bh2=m⋅(m+n)\displaystyle h^2 = m \cdot (m+n)
  3. Ch2=n⋅(m+n)\displaystyle h^2 = n \cdot (m+n)
  4. Dh2=(m+n)2−n2\displaystyle h^2 = (m+n)^2 - n^2
  5. Eh=m⋅(m+n)\displaystyle h = m \cdot (m+n)
Çözümü göster
Soru 28Yeni nesilAçık uçlu10 puanOrta, zorluk 6 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir ve A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır. Uzunluklar şekilde gösterilmiştir.Bir öğrenci Öklid teoreminin h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} bağıntısının ispatını yazmış, fakat adımların sırası karışmıştır:1. adım: Benzerlikten ph=hk{\dfrac{p}{h} = \dfrac{h}{k}} yazılır.2. adım: [AH]{[AH]} ile [BC]{[BC]} dik olduğundan m(AH^B)=m(AH^C)=90∘{\text{m}(A\widehat{H}B) = \text{m}(A\widehat{H}C) = 90^{\circ}} olur.3. adım: İçler dışlar çarpımından h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} bulunur.4. adım: m(BA^H)+m(HA^C)=90∘{\text{m}(B\widehat{A}H) + \text{m}(H\widehat{A}C) = 90^{\circ}} ve m(HA^C)+m(AC^H)=90∘{\text{m}(H\widehat{A}C) + \text{m}(A\widehat{C}H) = 90^{\circ}} olduğundan m(BA^H)=m(AC^H){\text{m}(B\widehat{A}H) = \text{m}(A\widehat{C}H)} olur.5. adım: İki açısı eş olduğundan ABH∼CAH{ABH \sim CAH} olur.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Öklid teoreminin yükseklik bağıntısının şekli ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. A köşesinden [BC] hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H noktasıdır; BH p birim, HC k birim, AH h birimdir. p k h A B C H
  1. a)
    Adımları doğru sıraya diziniz ve sıralamayı yazınız.(4 puan)
  2. b)
    İspatın hangi adımında A.A. benzerlik ölçütü kullanılmıştır? Adımın numarasını yazınız.(6 puan)
Çözümü göster
Soru 29KavramÇoktan seçmeli7 puanZor, zorluk 7 / 10
Pisagor teoreminin alan ispatı iki ayrı düzenlemeyle yapılabilir. Şekilde ikinci düzenleme verilmiştir: kenar uzunluğu c{c} birim olan bir karenin her kenarı, dik kenarlarının uzunlukları a{a} ve b{b} birim olan bir dik üçgenin hipotenüsüdür. Dört eş üçgen kareye içeriden oturmakta ve ortada kenar uzunluğu b−a{b - a} birim olan bir kare kalmaktadır. Burada b>a{b > a} olduğu bilinmektedir.Buna göre bu düzenlemeden yazılan eşitlik aşağıdakilerden hangisidir?
Kenarı c olan karenin dört eş dik üçgenle ayrışımı Kenar uzunluğu c birim olan bir karenin her kenarı, bir dik üçgenin hipotenüsüdür. Dört eş üçgen kareye içeriden fırıldak gibi oturur ve ortada daha küçük bir kare kalır. Şekilde yalnız karenin kenarı c olarak gösterilmiştir. c
  1. Ac2=4⋅a⋅b+(b−a)2\displaystyle c^2 = 4 \cdot a \cdot b + (b-a)^2
  2. Bc2=4⋅a⋅b2+(b+a)2\displaystyle c^2 = 4 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} + (b+a)^2
  3. Cc2=4⋅a⋅b2−(b−a)2\displaystyle c^2 = 4 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} - (b-a)^2
  4. Dc2=4⋅a⋅b2+(b−a)2\displaystyle c^2 = 4 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} + (b-a)^2
  5. Ec2=4⋅a⋅b2+b2−a2\displaystyle c^2 = 4 \cdot \dfrac{a \cdot b}{2} + b^2 - a^2
Çözümü göster
Soru 30Yeni nesilKısa cevap8 puanZor, zorluk 7 / 10
Bir öğrenci şöyle bir genelleme yapıyor: "Bir üçgende bir kenara inen yüksekliğin uzunluğunun karesi, yüksekliğin ayağının o kenarda ayırdığı iki parçanın uzunluklarının çarpımına eşittir." Öğrenci bu genellemeyi Öklid teoreminden yola çıkarak bütün üçgenlere yaymıştır.Şekildeki ABC{ABC} üçgeninde ∣AB∣=15{|AB| = 15} birim, ∣AC∣=13{|AC| = 13} birim ve ∣BC∣=14{|BC| = 14} birimdir. A{A} köşesinden [BC]{[BC]} kenarına inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır.Buna göre bu üçgende ∣AH∣2{|AH|^2} değeri ile ∣BH∣⋅∣HC∣{|BH| \cdot |HC|} çarpımının farkı kaçtır?
Dik olmayan bir üçgende bir kenara inen yükseklik ABC üçgeninde AB 15 birim, AC 13 birimdir. A köşesinden [BC] kenarına inen dikmenin ayağı H noktasıdır ve H noktası [BC] kenarı üzerindedir. 15 13 A B C H
Çözümü göster
Soru 31KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 5 / 10
Şekilde [AB]{[AB]} ile [DC]{[DC]} paralel olan ABCD{ABCD} yamuğu verilmiştir. P{P} noktası [AD]{[AD]}, R{R} noktası [BC]{[BC]} kenarı üzerindedir ve [PR]{[PR]} ile [AB]{[AB]} paraleldir.Bir öğrenci ∣AP∣∣PD∣=∣BR∣∣RC∣{\dfrac{|AP|}{|PD|} = \dfrac{|BR|}{|RC|}} eşitliğini Temel Orantı Teoremi ile ispatlamak istiyor. Teorem bir üçgende tanımlı olduğundan yamuğa doğrudan uygulanamaz.Buna göre öğrencinin şekle çizmesi gereken yardımcı çizgi aşağıdakilerden hangisidir?
Tabanlarına paralel bir doğru parçası çizilmiş yamuk ABCD yamuğunda [AB] ile [DC] paraleldir. P noktası [AD] kenarı, R noktası [BC] kenarı üzerindedir ve [PR] doğru parçası [AB] ile paraleldir. A B C D P R
  1. AAC köşegeni
  2. BA köşesinden DC kenarına dikme
  3. CP noktasından AB kenarına paralel doğru
  4. DD köşesinden AB kenarına paralel doğru
  5. EAB kenarının orta dikmesi
Çözümü göster
Soru 32Yeni nesilÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Bir üçgende en uzun kenarın karşısındaki açının türü, o kenarın karesi ile öbür iki kenarın karelerinin toplamı karşılaştırılarak belirlenir: en uzun kenarın karesi daha büyükse açı geniş, eşitse dik, daha küçükse dardır.Tabloda üç üçgenin kenar uzunlukları ile bir öğrencinin en uzun kenarın karşısındaki açı için yazdığı hüküm verilmiştir.Buna göre öğrencinin hükmü hangi üçgenlerde yanlıştır?
Üç üçgenin kenarları ve bir öğrencinin yazdığı hüküm Üç sütunlu bir tabloda üç üçgen sıralanmıştır. Birinci üçgenin kenarları 9, 12, 15 ve hüküm dik; ikincinin kenarları 6, 8, 11 ve hüküm dar; üçüncünün kenarları 5, 7, 8 ve hüküm geniştir. Üçgen Kenarlar Hüküm 1 9, 12, 15 dik 2 6, 8, 11 dar 3 5, 7, 8 geniş
  1. AYalnız 2
  2. BYalnız 3
  3. C1 ve 2
  4. D1, 2 ve 3
  5. E2 ve 3
Çözümü göster
Soru 33KavramÇoktan seçmeli5 puanOrta, zorluk 6 / 10
Şekilde ABC{ABC} dik üçgeninde dik açı A{A} köşesindedir ve A{A} köşesinden [BC]{[BC]} hipotenüsüne inen dikmenin ayağı H{H} noktasıdır. Hipotenüsün tamamı a{a} birim olup öteki uzunluklar şekilde gösterilmiştir.Bir öğrenci Pisagor teoreminin b2+c2=a2{b^2 + c^2 = a^2} eşitliğini, Öklid teoreminden yararlanarak şöyle ispatlıyor:1. adım: Öklid teoreminden c2=p⋅a{c^2 = p \cdot a} yazılır.2. adım: Öklid teoreminden b2=k⋅a{b^2 = k \cdot a} yazılır.3. adım: Öklid teoreminden ayrıca h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} yazılır.4. adım: Birinci ve ikinci eşitlikler taraf tarafa toplanırsa b2+c2=(p+k)⋅a{b^2 + c^2 = (p + k) \cdot a} olur.5. adım: p+k=a{p + k = a} olduğundan b2+c2=a2{b^2 + c^2 = a^2} bulunur.Buna göre bu ispatta sonuca ulaşmak için gerekli olmayan adım hangisidir?
Pisagor teoreminin Öklid teoreminden ispatının şekli ABC dik üçgeninde dik açı A köşesindedir. A köşesinden inen yükseklik hipotenüsü p ve k uzunluğunda iki parçaya ayırır; AB kenarı c, AC kenarı b, yükseklik h uzunluğundadır. c b p k h A B C H
  1. A1. adım
  2. B2. adım
  3. C3. adım
  4. D4. adım
  5. E5. adım
Çözümü göster
Soru 34Yeni nesilAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Şekilde bir karenin içine üç eş dik üçgen yerleştirilmiştir. Üçgenlerin dik kenarlarının ve hipotenüslerinin uzunlukları ile karenin kenar uzunluğu şekilde harflerle gösterilmiştir. Ayrışım tamamlandığında ortada bir dörtgen kalacaktır.Bu ayrışım Pisagor teoreminin bir ispatında kullanılır; bu yüzden aşağıdaki maddelerde Pisagor teoremi kullanılamaz.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Üç üçgeni yerleştirilmiş, dördüncüsü eksik ayrışım Kenar uzunluğu a artı b birim olan bir karenin içine, dik kenarları a ve b birim olan üç eş dik üçgen yerleştirilmiştir. Hipotenüsleri c birimdir. Sol alt köşedeki dördüncü üçgen çizilmemiştir. a b c
  1. a)
    Ayrışımı tamamlayan dördüncü eş dik üçgeni şeklin üzerine çiziniz ve bu üçgenin dik kenarlarının uzunluklarını yazınız.(5 puan)
  2. b)
    Ayrışım tamamlandığında ortada kalan dörtgenin bir kare olduğunu gerekçelendiriniz.(7 puan)
  3. c)
    Ortadaki karenin alanını iki farklı yoldan yazarak c2{c^2} ifadesini a{a} ve b{b} cinsinden bulunuz.(8 puan)
Çözümü göster
Soru 35Yeni nesilAçık uçlu15 puanZor, zorluk 8 / 10
Şekilde ABC{ABC} üçgeninde D{D} noktası [AB]{[AB]}, E{E} noktası [AC]{[AC]} kenarı üzerindedir ve [DE]{[DE]} ile [BC]{[BC]} paraleldir. [BE]{[BE]} ve [CD]{[CD]} doğru parçaları da çizilmiştir. Kenar parçalarının uzunlukları şekilde harflerle gösterilmiştir.Temel Orantı Teoremi'nin bir ispatı benzerlik kullanmaz, üçgenlerin alanlarını kullanır. Bu ispatın dayandığı bilgi şudur: tabanları aynı doğru üzerinde olan ve tabana karşı köşesi ortak olan iki üçgenin alanlarının oranı, tabanlarının uzunluklarının oranına eşittir.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Temel Orantı Teoreminin alan ispatının şekli ABC üçgeninde D noktası [AB], E noktası [AC] kenarı üzerindedir ve [DE] ile [BC] paraleldir. [BE] ve [CD] doğru parçaları da çizilmiştir. AD x, DB y, AE z, EC t birimdir. x y z t A B C D E
  1. a)
    ADE{ADE} üçgeninin alanının DBE{DBE} üçgeninin alanına oranını x{x} ve y{y} cinsinden yazınız.(4 puan)
  2. b)
    DBE{DBE} ile ECD{ECD} üçgenlerinin alanlarının eşit olduğunu gerekçelendiriniz ve buradan xy=zt{\dfrac{x}{y} = \dfrac{z}{t}} eşitliğini elde ediniz.(5 puan)
  3. c)
    Bu ispatta benzerlik kavramı hiç kullanılmamıştır. Bunun bir eksiklik olup olmadığına karar veriniz ve kararınızı gerekçelendiriniz.(6 puan)
Çözümü göster
Soru 36Yeni nesilAçık uçlu20 puanİleri, zorluk 9 / 10
Şekilde bir ABC{ABC} üçgeni ile A{A} köşesinden [BC]{[BC]} kenarına inen dikme verilmiştir; dikmenin ayağı H{H} noktasıdır ve H{H} noktası [BC]{[BC]} kenarı üzerindedir. Uzunluklar şekilde harflerle gösterilmiştir; ayrıca ∣BC∣=a{|BC| = a} birimdir.Öklid teoremi, A{A} köşesindeki açı dik olduğunda h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} olacağını söyler.Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Dik olmayan bir üçgende yüksekliğin ayırdığı parçalar ABC üçgeninde A köşesinden [BC] kenarına inen dikmenin ayağı H noktasıdır ve H noktası [BC] kenarı üzerindedir. BH p, HC k, AH h, AB c, AC b birimdir. c b p k h A B C H
  1. a)
    ABH{ABH} ve ACH{ACH} dik üçgenlerinde Pisagor teoremini kullanarak b2+c2−a2{b^2 + c^2 - a^2} farkını h{h}, p{p} ve k{k} cinsinden yazınız.(5 puan)
  2. b)
    A{A} köşesindeki açının dik olması ile h2=p⋅k{h^2 = p \cdot k} olmasının birbirine denk koşullar olup olmadığına karar veriniz ve kararınızı (a) maddesini kullanarak gerekçelendiriniz.(7 puan)
  3. c)
    "Kenar uzunlukları a{a}, b{b} ve c{c} olan bir üçgende b2+c2=a2{b^2 + c^2 = a^2} ise a{a} kenarının karşısındaki açı diktir." önermesi Pisagor teoreminin kendisi midir? Kararınızı gerekçelendiriniz.(8 puan)
Çözümü göster

Ders kılavuzu

Dersi açmak için çengel sorular, kavramı somutlaştıran benzetmeler ve öğrencilerin sık yaptığı yanlışlar.

Derse giriş: çengel sorular

  • Mısırlı ip gerenler

    Eski Mısır'da tarla ölçenler 12{12} eşit aralıklı düğümü olan bir iple 3{3}, 4{4} ve 5{5} birimlik bir üçgen kurar ve tam bir dik açı elde ederdi. Bir iple sınıfta aynısını deneyin: neden hep dik açı çıkıyor?

    32+42=52\displaystyle 3^2 + 4^2 = 5^2

  • Tales ve piramit

    Rivayete göre Tales, bir piramidin yüksekliğini kendi gölgesinin boyuna eşit olduğu anda piramidin gölgesini ölçerek bulmuştur. Bu fikir hangi geometri kuralına dayanır?

  • Kareleri kesip yerleştirmek

    Bir dik üçgenin iki kısa kenarı üzerine çizilen iki kareyi kesip parçalayın ve uzun kenarın karesine yerleştirmeyi deneyin. Pisagor teoreminin yüzlerce ispatı vardır; bunların bir kısmı tam bu tür bir parçalamadır.

Benzetmeler

  • Pisagor ispatı

    Bir yap-bozdur: aynı dört üçgen büyük karenin içine iki farklı biçimde yerleştirilir; boşta kalan alanların eşitliği teoremi verir.

  • Öklid bağıntıları

    Dik üçgendeki yükseklik büyük üçgeni iki küçük kopyaya böler: üç üçgen aynı ailenin üç bedenidir. Bağıntılar bu üç benzer üçgenin oranlarıdır.

  • Tales

    Defterdeki paralel çizgilerdir: eğik bir kalem çizgisini her zaman aynı oranda dilimlere ayırırlar.

Sık yapılan yanlışlar

  • Pisagor teoremi her üçgende geçerlidir.

    a2+b2=c2{a^2 + b^2 = c^2} yalnız dik üçgende doğrudur; c{c} dik açının karşısındaki kenardır (hipotenüs).

    Bir eşkenar üçgende teoremi denetletip yanlış çıktığını gösterin.

    a2+b2=c2\displaystyle a^2 + b^2 = c^2

  • Hipotenüs verilince iki kenarın kareleri yine toplanır.

    Hipotenüsün karesi öbür iki kenarın kareleri toplamıdır. Bir dik kenarı bulmak için çıkarma yapılır: b2=c2−a2{b^2 = c^2 - a^2}.

    Her soruda önce dik açının karşısındaki kenarı işaretletin.

  • Yükseklik için ∣AH∣2=∣AB∣⋅∣AC∣{|AH|^2 = |AB| \cdot |AC|} olur.

    Yükseklik bağıntısı hipotenüs üzerindeki iki parçayla kurulur: ∣AH∣2=∣BH∣⋅∣HC∣{|AH|^2 = |BH| \cdot |HC|}.

    ABH{ABH} ve CAH{CAH} üçgenlerinin benzerliğinden bağıntıyı türettirin.

    ∣AH∣2=∣BH∣⋅∣HC∣\displaystyle |AH|^2 = |BH| \cdot |HC|

  • Dik kenar için ∣AB∣2=∣BH∣⋅∣HC∣{|AB|^2 = |BH| \cdot |HC|} olur.

    Dik kenarın karesi, kendi izdüşümü ile hipotenüsün tamamının çarpımıdır: ∣AB∣2=∣BH∣⋅∣BC∣{|AB|^2 = |BH| \cdot |BC|}.

    Dik kenarı ve izdüşümünü aynı renkle boyatın; hipotenüsün tamamını ayrı bir renkle gösterin.

    ∣AB∣2=∣BH∣⋅∣BC∣\displaystyle |AB|^2 = |BH| \cdot |BC|

  • Tales'te ∣AB∣∣BC∣=∣DE∣∣DF∣{\dfrac{|AB|}{|BC|} = \dfrac{|DE|}{|DF|}} yazılır.

    Oranın iki yanı aynı konumdaki parçalar olmalı: parça parçayla ya da bütün bütünle. ∣AB∣∣BC∣=∣DE∣∣EF∣{\dfrac{|AB|}{|BC|} = \dfrac{|DE|}{|EF|}} ya da ∣AB∣∣AC∣=∣DE∣∣DF∣{\dfrac{|AB|}{|AC|} = \dfrac{|DE|}{|DF|}}.

    Paralel doğruların arasındaki parçaları aynı renkle eşleştirtin.

  • a2+b2=a+b{\sqrt{a^2 + b^2} = a + b} olur.

    Karekök toplamın üzerine dağılmaz: 9+16=5{\sqrt{9 + 16} = 5}, ama 3+4=7{3 + 4 = 7}.

    Sayılarla deneterek iki tarafın farklı çıktığını gösterin.

Tahtada anlatım sırası9 adımı göster
  1. 1
    İp gerenler çengeliyle başlayın: 3{3}, 4{4}, 5{5} üçlüsünü iple kurdurun. Sonra 6{6}, 8{8}, 10{10} ve 5{5}, 12{12}, 13{13} üçlülerini kareleriyle birlikte tabloya yazdırın.
  2. 2
    Pisagor için alan ispatını yapın: kenarı a+b{a + b} olan karenin içine dört dik üçgeni iki farklı biçimde yerleştirin ve boşta kalan alanları karşılaştırın.

    a2+b2=c2\displaystyle a^2 + b^2 = c^2

    Süreç bileşeni a: Pisagor teoremine ilişkin farklı ispatları kullanır.

  3. 3
    İkinci ispat: hipotenüse yükseklik çizip üç benzer üçgen elde edin. Benzerliklerden Öklid bağıntılarını yazdırın, ikisini toplayarak Pisagor'u yeniden elde ettirin.

    ∣AB∣2=∣BH∣⋅∣BC∣,∣AC∣2=∣HC∣⋅∣BC∣\displaystyle |AB|^2 = |BH| \cdot |BC|, \quad |AC|^2 = |HC| \cdot |BC|

    Süreç bileşeni a: farklı ispatları kullanır.

  4. 4
    Yükseklik bağıntısını aynı benzer üçgenlerden türettirin. Formülü kutu içine alın ve sözle okutun: yüksekliğin karesi, hipotenüs parçalarının çarpımıdır.

    ∣AH∣2=∣BH∣⋅∣HC∣\displaystyle |AH|^2 = |BH| \cdot |HC|

  5. 5
    Tales teoremini paralel üç doğru ve iki kesenle çizin. Kesenlerden birini kaydırınca oranın değişmediğini gösterin; ispatı benzer üçgenlerle yapın.

    ∣AB∣∣BC∣=∣DE∣∣EF∣\displaystyle \dfrac{|AB|}{|BC|} = \dfrac{|DE|}{|EF|}

    Süreç bileşeni a: Tales teoremine ilişkin ispatı kullanır.

  6. 6
    Kısa alıştırma turu: Pisagor ile kenar, Öklid ile yükseklik ve dik kenar, Tales ile parça buldurun. Her soruda önce hangi bağıntının kullanılacağını söyletin.
  7. 7
    Karekökü tam çıkmayan cevaplar: 20=25{\sqrt{20} = 2\sqrt{5}} gibi sadeleştirmeleri hatırlatın.
  8. 8
    Yeni durum: bir dikdörtgenin köşegeni, bir rampanın uzunluğu, gölgeyle yükseklik. Teoremlerin nerede kullanılabileceğini öğrencilere buldurun.

    Süreç bileşeni b: ispat ve teoremleri yeni durumlara uyarlayarak değerlendirir.

  9. 9
    Kapanış: “Ölçmek mi, ispatlamak mı?” sorusunu tartışın: ip ile kurulan dik açı ölçümdür; alan ispatı her dik üçgen için geçerlidir.

Ödev ve çalışma kâğıdı

Her antrenman tek bir beceriyi bol tekrarla çalıştırır. Hangisinden kaç kalem istediğini seç; kâğıt ve çözümlü cevap anahtarı tarayıcında hazırlanır.

Ödev kâğıdı oluştur

Her alıştırmadan kaç kalem istediğini seç. Kalemler hazır havuzdan rastgele gelir; iki sınıfa iki ayrı kâğıt verebilirsin. Çözümlü cevap anahtarı da hazır.
Alıştırmalar
  • Şekillerde [AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]} ve [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}'dir. Hipotenüse ait yükseklik için: ∣AH∣2=∣BH∣⋅∣HC∣{|AH|^2 = |BH| \cdot |HC|} (Öklid).

    1. 1)[AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]}, [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}, ∣BH∣=4{|BH| = 4}, ∣HC∣=16{|HC| = 16} ve ∣AH∣=x{|AH| = x} ise x{x} kaçtır?= 8\displaystyle 8 Hipotenüse yüksekliği çizilmiş dik üçgen A köşesi dik olan ABC üçgeninde A'dan hipotenüse AH yüksekliği inilmiştir; H, BC üzerindedir. BH uzunluğuna 4, HC uzunluğuna 16, AH uzunluğuna x yazılmıştır. x 4 16 A B C H
    2. 2)[AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]}, [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}, ∣BH∣=12{|BH| = 12}, ∣AH∣=18{|AH| = 18} ve ∣HC∣=x{|HC| = x} ise x{x} kaçtır?= 27\displaystyle 27 Hipotenüse yüksekliği çizilmiş dik üçgen A köşesi dik olan ABC üçgeninde A'dan hipotenüse AH yüksekliği inilmiştir; H, BC üzerindedir. BH uzunluğuna 12, HC uzunluğuna x, AH uzunluğuna 18 yazılmıştır. 18 12 x A B C H
    3. 3)[AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]}, [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}, ∣HC∣=3{|HC| = 3}, ∣AH∣=6{|AH| = 6} ve ∣BH∣=x{|BH| = x} ise x{x} kaçtır?= 12\displaystyle 12 Hipotenüse yüksekliği çizilmiş dik üçgen A köşesi dik olan ABC üçgeninde A'dan hipotenüse AH yüksekliği inilmiştir; H, BC üzerindedir. BH uzunluğuna x, HC uzunluğuna 3, AH uzunluğuna 6 yazılmıştır. 6 x 3 A B C H
    / 30
  • Şekillerde [AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]} ve [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}'dir. Dik kenar için: ∣AB∣2=∣BH∣⋅∣BC∣{|AB|^2 = |BH| \cdot |BC|} ve ∣AC∣2=∣HC∣⋅∣BC∣{|AC|^2 = |HC| \cdot |BC|} (Öklid).

    1. 1)[AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]}, [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}, ∣BH∣=9{|BH| = 9}, ∣HC∣=16{|HC| = 16} ve ∣AB∣=x{|AB| = x} ise x{x} kaçtır?= 15\displaystyle 15 Hipotenüse yüksekliği çizilmiş dik üçgen A köşesi dik olan ABC üçgeninde A'dan hipotenüse AH yüksekliği inilmiştir; H, BC üzerindedir. AB uzunluğuna x, BH uzunluğuna 9, HC uzunluğuna 16 yazılmıştır. x 9 16 A B C H
    2. 2)[AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]}, [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}, ∣BH∣=4{|BH| = 4}, ∣HC∣=12{|HC| = 12} ve ∣AC∣=x{|AC| = x} ise x{x} kaçtır?= 83\displaystyle 8 \sqrt{3} Hipotenüse yüksekliği çizilmiş dik üçgen A köşesi dik olan ABC üçgeninde A'dan hipotenüse AH yüksekliği inilmiştir; H, BC üzerindedir. AC uzunluğuna x, BH uzunluğuna 4, HC uzunluğuna 12 yazılmıştır. x 4 12 A B C H
    3. 3)[AB]⊥[AC]{[AB] \perp [AC]}, [AH]⊥[BC]{[AH] \perp [BC]}, ∣AB∣=24{|AB| = 24}, ∣BH∣=18{|BH| = 18} ve ∣HC∣=x{|HC| = x} ise x{x} kaçtır?= 14\displaystyle 14 Hipotenüse yüksekliği çizilmiş dik üçgen A köşesi dik olan ABC üçgeninde A'dan hipotenüse AH yüksekliği inilmiştir; H, BC üzerindedir. AB uzunluğuna 24, BH uzunluğuna 18, HC uzunluğuna x yazılmıştır. 24 18 x A B C H
    / 36
  • Şekillerde [AB]⊥[BC]{[AB] \perp [BC]}'dir. Dik üçgende dik kenarların kareleri toplamı hipotenüsün karesine eşittir: ∣AB∣2+∣BC∣2=∣AC∣2{|AB|^2 + |BC|^2 = |AC|^2} (Pisagor).

    1. 1)[AB]⊥[BC]{[AB] \perp [BC]}, ∣AB∣=9{|AB| = 9}, ∣BC∣=12{|BC| = 12} ve ∣AC∣=x{|AC| = x} ise x{x} kaçtır?= 15\displaystyle 15 Dik üçgen B köşesi dik olan ABC üçgeni. AB uzunluğuna 9, BC uzunluğuna 12, AC uzunluğuna x yazılmıştır. 9 12 x A B C
    2. 2)[AB]⊥[BC]{[AB] \perp [BC]}, ∣AB∣=8{|AB| = 8}, ∣AC∣=17{|AC| = 17} ve ∣BC∣=x{|BC| = x} ise x{x} kaçtır?= 15\displaystyle 15 Dik üçgen B köşesi dik olan ABC üçgeni. AB uzunluğuna 8, BC uzunluğuna x, AC uzunluğuna 17 yazılmıştır. 8 x 17 A B C
    3. 3)[AB]⊥[BC]{[AB] \perp [BC]}, ∣AB∣=5{|AB| = 5}, ∣BC∣=6{|BC| = 6} ve ∣AC∣=x{|AC| = x} ise x{x} kaçtır?= 61\displaystyle \sqrt{61} Dik üçgen B köşesi dik olan ABC üçgeni. AB uzunluğuna 5, BC uzunluğuna 6, AC uzunluğuna x yazılmıştır. 5 6 x A B C
    / 37
  • d1/ ⁣ ⁣/d2/ ⁣ ⁣/d3{d_1 \mathrel{/\!\!/} d_2 \mathrel{/\!\!/} d_3} doğrularını bir kesen A{A}, B{B}, C{C}; öbürü D{D}, E{E}, F{F} noktalarında kesiyor. Tales: ∣AB∣∣BC∣=∣DE∣∣EF∣{\dfrac{|AB|}{|BC|} = \dfrac{|DE|}{|EF|}}. Şekli kendiniz çiziniz.

    1. 1)∣AB∣=9{|AB| = 9}, ∣BC∣=6{|BC| = 6} ve ∣DE∣=12{|DE| = 12} ise ∣EF∣{|EF|} kaçtır?= 8\displaystyle 8
    2. 2)∣AB∣=20{|AB| = 20}, ∣BC∣=24{|BC| = 24} ve ∣DF∣=55{|DF| = 55} ise ∣DE∣{|DE|} kaçtır?= 25\displaystyle 25
    3. 3)∣AC∣=7{|AC| = 7}, ∣DE∣=2{|DE| = 2} ve ∣EF∣=12{|EF| = 12} ise ∣AB∣{|AB|} kaçtır?= 1\displaystyle 1
    / 40
Çalışma boşluğu
Kâğıt ayarları

0 kalem

İndirmek için en az bir kalem seç.

Test PDF'i

Bu kazanımın sorularından test ya da yazılı kâğıdı: soruları seç, kâğıdı ayarla, soru kâğıdını ve cevap anahtarını indir.

Test PDF'i hazırla

Soru kâğıdı ve cevap anahtarı tarayıcında hazırlanır; seçimlerin hiçbir sunucuya gönderilmez. İlk PDF'te motor indiği için birkaç saniye sürer, sonrakiler anında gelir.
Zorluğa göre seç

Her düzeyden kaç soru istediğini seç; düzeyin sorularından azını istersen o kadarı rastgele gelir. Seçim aşağıdaki listeye yansır, oradan elle de değiştirebilirsin.

Zorluk 3Kolay, 7 soru
Zorluk 4Orta, 1 soru
Zorluk 5Orta, 7 soru
Zorluk 6Orta, 8 soru
Zorluk 7Zor, 7 soru
Zorluk 8Zor, 1 soru
Zorluk 9İleri, 5 soru
Kâğıttaki sorular 36 / 36

Kâğıda yalnız görünen ve işaretli sorular girer.

Kâğıt ayarları

36 soru, 297 puan

Kazanım künyesi

9. sınıf Tales, Öklid ve Pisagor teoremleri için 36 çözümlü soru: soruları sayfada çöz, takıldığında adım adım çözümü aç; seçtiğin sorulardan test, yaprak test ya da yazılı kâğıdı hazırla ve cevap anahtarıyla PDF olarak indir; ödev için alıştırma (çalışma) kâğıdı çıkar; derste soruları akıllı tahtada tek tek aç; ders kılavuzunda derse giriş, kavram yanılgıları ve tahta akışı var. 2. dönem yazılısına ve ortak sınava hazırlıkta kullanılır.

Kod
MAT.9.4.4
Kapsadığı konular
pisagor teoremi, öklid bağıntıları, tales teoremi, dik üçgen
Dönem ve hafta
2. dönem, 20, 21. haftalar, 6 ders saati
Süreç bileşenleri
  • a)Tales, Öklid ve Pisagor teoremlerine ilişkin farklı ispatları kullanır.
  • b)Kullandığı matematiksel ispat ve teoremleri yeni durumlara uyarlayarak değerlendirir.
Ders kitabında
  • 4. Tema — Eşlik ve Benzerlik, 4.4 Tales, Öklid ve Pisagor Teoremleri